آینده‌نگاری طرح تحول سلامت جمهوری اسلامی ایران با رویکرد برنامه‌ریزی بر مبنای سناریونگاری

زمینه: طرح تحول سلامت، برنامه‌ای جامع برای بهبود نظام سلامت ایران با اهداف افزایش دسترسی به خدمات، کاهش هزینه‌های درمانی، ارتقای کیفیت خدمات و تحقق عدالت در سلامت است. با این‌حال، دستیابی به این اهداف مستلزم بازنگری اساسی در ابعاد اقتصادی، ساختاری و اجتماعی با رویکرد آینده‌نگر است. این پژوهش با هدف آینده‌نگاری طرح تحول سلامت برای سیاست‌گذاری بهینه انجام شد.مواد و روش‌ها: روش پژوهش ترکیبی (کمی- کیفی) و مبتنی بر مرور منابع، تحلیل تاثیرات متقابل و سناریونگاری بود. داده‌ها با نرم‌افزارهای میک‌مک و سناریوویزارد و نظرات خبرگان حوزه بهداشت و درمان تحلیل شدند.یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار سناریوویزارد نشان داد احتمال وقوع 9 سناریو بیش از دیگر سناریوها است و 297 سناریو احتمال وقوع کمی دارند. از این 9 سناریو، 4 سناریو قوی‌تر بودند. سناریوی اول با نمره اثرگذاری 221 به‌عنوان قوی‌ترین معرفی شد. اما این سناریو نشان‌دهنده شرایطی نامطلوب است که تمامی نیروهای پیشران در وضعیت بحرانی قرار دارند. سناریوی دوم با نمره 181، سناریوی سوم با نمره 102 و سناریوی چهارم با نمره 65 به‌ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. با این‌حال، تحقق این سناریوها بدون انجام اصلاحات اساسی در ابعاد اقتصادی، ساختاری و اجتماعی، مطلوب نخواهد بود.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که چالش‌های مالی، کمبود زیرساخت‌ها و ناهماهنگی میان تخصص و تحولات سلامت، موانع اصلی اجرای موفق طرح هستند. برای بهبود وضعیت، تقویت زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، تدوین سیاست‌های مالی، اجرای برنامه‌های آگاهی‌بخش و استفاده از روش‌های آینده‌پژوهی پیشنهاد می‌شود. همچنین، مدیریت گام‌به‌گام و هدفمند پروژه‌ها می‌تواند به تحقق اهداف طرح کمک کند.

scenario planning for strategic decision-making in iran's health transformation

background: the health transformation plan (htp) is a comprehensive program aimed at improving iran’s healthcare system, with objectives including enhanced service accessibility, reduced treatment costs, improved service quality, and the realization of health equity. however, achieving these goals requires fundamental revisions in economic, structural, and social dimensions, adopting a future-oriented approach. this study was conducted to foresight the htp for optimal policymaking.materials and methods: the research employed a mixed-methods approach, based on literature review, cross-impact analysis, and scenario development. data were analyzed using micmac and scenario wizard software, along with expert opinions from healthcare professionals.results: scenario wizard analysis identified nine highly probable scenarios out of 306, with four being the most robust. the first scenario, with an impact score of 221, was the strongest but represented an unfavorable situation where all driving forces were in crisis. the second, third, and fourth scenarios followed with scores of 181, 102, and 65, respectively. however, realizing these scenarios without fundamental economic, structural, and social reforms would not yield desirable outcomes.conclusion: the findings revealed that financial challenges, infrastructure deficits, and misalignment between expertise and healthcare reforms are major barriers to the plan’s success. recommendations include strengthening it infrastructure, formulating sustainable financial policies, implementing public awareness programs, and applying futures studies methodologies. additionally, a step-by-step, goal-oriented project management approach can enhance the plan’s effectiveness.