تدوین اولویت های پژوهشی در انتقال خون ایران: تقویت نظام تحقیقات برای نتایج بهتر

سابقه و هدف تعیین اولویت‌های پژوهشی با هدف به حداکثر رساندن منافع پژوهشی و جهت‌دهی برای تخصیص بودجه تحقیقاتی به حوزه‌های دارای اولویت بالاتر ضروری است. این مطالعه با هدف تعیین اولویت‌های پژوهشی در موسسه عالی آموزشی و پژوهشی طب انتقال خون برای بازه زمانی 1405 – 1402 با مشارکت متخصصین و کلیه ذینفعان کلیدی انجام شد. مواد و روش‌هااین پژوهش کیفی با استفاده از فرآیندی نظام‌مند، مبتنی بر مدل‌های بین‌المللی و روش تحلیل محتوای قراردادی (conventional content analysis) اجرا شد. گروه‌های ذینفع متنوعی شامل سیاست‌گذاران، اعضای هیئت علمی، مدیران مراکز انتقال خون استانی و انجمن‌های علمی، در قالب حضور در جلسات، بحث گروهی و بارش افکار، رای‌گیری و امتیازدهی، ارسال و دریافت مکاتبات و استفاده از فضای مجازی در فرآیند تعیین اولویت‌ها مشارکت داشتند. معیارهای مورد استفاده و تعاریف آن‌ها برای امتیازدهی در هر موضوع پیشنهادی به شیوه «پژوهش در ضرورت‌های سلامت ملی» شامل 12 معیار بود. از بین این معیارها، کفایت و کارآیی اطلاعات موجود، مقوله‌های اخلاقی و جنبه‌های قانونی به عنوان معیارهای الزامی در نظر گرفته شد. عدم کسب امتیاز از هر یک از این 3 معیار موجب شد که عنوان پیشنهادی به طور کلی از لیست حذف شود. داده‌ها از طریق فرم‌های ساختار یافته گردآوری و نهایی شد. پس از بررسی نتایج توسط کار گروه‌های تخصصی و کارگروه هماهنگی پروژه، موضوعات نهایی با روش امتیازدهی کمی تعیین شد. در مرحله آخر فهرست حیطه‌ها و موضوعات زیر مجموعه هر یک از حیطه‌ها در شورای پژوهش بررسی شد و به تصویب رسید.یافته‌هاتعداد 161موضوع پژوهشی دارای اولویت در زیر مجموعه 13 حیطه توسط کمیته راهبری (شورای پژوهش) مورد تایید قرار گرفت و به عنوان اولویت‌های پژوهشی نهایی ارائه گردید. بیشترین تعداد موضوعات در حیطه‌هایاهدا و اهدا کنندگان ، آزمایش‌های غربالگری و سلامت خون و انتقال خون بیمارستانی بود که نشان‌دهنده دیدگاه و نگرش مشارکت‌کنندگان به اهمیت این حیطه‌ها است. سایر حیطه هایی مانند سیستم کیفیت، پلاسما و داروهای مشتق از آن، و ایمونوهماتولوژی نیز از نظر تعداد موضوعات قابل توجه بودند.نتیجه گیری            این مطالعه نشان داد که استفاده از رویکرد جامع و مشارکت فعال ذینفعان مختلف باعث شناسایی دقیق‌تر نیازهای پژوهشی و بهبود فرآیند اولویت‌گذاری می‌شود. همچنین با مقایسه با نسخه‌های پیشین اولویت‌ها، رشد قابل توجهی در تعداد موضوعات پیشنهادی و گسترش دامنه حیطه‌ها مشاهده شد.  

formulating research priorities in iran’s blood transfusion: enhancing research system for improved outcomes

a b s t r a c tbackground and objectivesestablishing research priorities is essential for optimizing scientific impact and ensuring that funding is directed toward high-priority areas. this study aimed to identify research priorities for the high institute for research and education in transfusion medicine (iretm) for the period 2023–2026, through the active participation of leading experts and key stakeholders.materials and methodsthis qualitative study applied a systematic process based on international models and conventional content analysis. diverse stakeholder, including policymakers, academic faculty, provincial blood centers directors, and scientific societies participated in the prioritization process through a combination of in-person meetings, group discussions sessions, scoring, and online communication platforms. scoring criteria were adapted from the essential national health research approach, comprising 12 evaluative items. among these, three criteria were considered essential, including the adequacy and effectiveness of available information, ethical considerations, and legal aspects. failure to meet any of these three criteria resulted in the exclusion of the proposed topic from the priority list. data were finalized using structured forms and reviewed by expert and project coordination groups. final topics and subjects were determined using a quantitative scoring method. in the final stage, the list of subjects under each area was reviewed and approved by research council.resultsa total of 161 prioritized research subjects, categorized in to 13 area, were approved by the steering committee (research council) and presented as final research priorities. the highest number of subjects were found in the categories of donation and donors, blood safety and clinical aspect of blood transfusion reflecting participants’ perception of their strategic significance. other areas such as quality system, plasma and its derivatives, and immunohematology were also notable.conclusions  this study showed that using an integrated approach, coupled with active engagement from diverse stake holders, enhance to identify research needs and strengthens the prioritization process. compared to earlier versions, the new list featured a notable increase in the number of proposed topics and a broader scope of coverage.