نقش میانجی نیاز به بازخوردهای اجتماعی در رابطه بین ارضاء نیازهای بنیادین و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی در کاربران اینستاگرام: یک مطالعه توصیفی

زمینه و هدف: اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی از مباحث عصر جدید است که در بررسی آن مفهوم نیازها اهمیت خاصی دارد. پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه بین ارضاء نیازهای بنیادین و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی با توجه به نقش میانجی نیاز به بازخوردهای اجتماعی در کاربران شبکه‌ اجتماعی اینستاگرام انجام گرفت.مواد و روش‌ها: مطالعه توصیفی حاضر از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه‌های شهر تبریز در سال تحصیلی 1403-1402 بود. بر ‌اساس فرمول cohen (1988) از جامعه آماری، 397 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب گردید. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل مقیاس‌های نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی doradooni و همکاران (2023)، اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل ahmadi khaje و همکاران (1395) و ارضاء نیازهای بنیادین gagne (2003) بود. برای تحلیل داده‌ها از آزمون همبستگی pearson و مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد.یافته‌ها: نتایج، همبستگی معنی‌داری بین متغیرهای پژوهش نشان داد (0.01>p). ارضاء نیازهای بنیادین به‌طور مستقیم 48 درصد (0.001=p، 0.48-=β) و به‌طور غیر‌مستقیم 32 درصد (0.32-=β) از واریانس اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی را تبیین می‌کند. بر ‌اساس نتایج آزمون بوت‌استروپ و مقدار شمول واریانس، نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی دارای نقش میانجی جزئی بود.نتیجه‌گیری: کاربران اینستاگرام که نیازهای بنیادین ارضاء نشده (شایستگی، خودپیروی و تعلق) دارند و در نتیجه نیاز به بازخورد اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی دارند، بیشتر در خطر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی هستند. نتایج مطالعه بر آموزش کاربران درباره نیازهای روان‌شناختی و راه‌های سالم پاسخ به آن‌ها، تقویت ارتباطات واقعی و مدیریت زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی تاکید دارد. 

the mediating role of the need for social feedback in the relationship between basic psychological needs satisfaction and social media addiction among instagram users: a descriptive study

background and objectives: addiction to social media is a topic of modern times, in which the concept of needs is of particular importance. the current research aimed to determine the relationship between satisfaction of basic needs and addiction to social networks, considering the mediating role of the need for social feedback in instagram social network users.materials and methods: in the current descriptive-correlational study, the statistical population consisted of university students in tabriz in academic year of 2023-2024. based on cohen (1988) formula, 397 participants were selected using multi-stage random cluster sampling. the data collection tools included the social feedback needs in social media scale (duradoni et al., 2023), the mobile-based social media addiction scale (khaje ahmadi et al., 2016), and the basic psychological needs satisfaction scale (gagné, 2003). data were analyzed using pearson’s correlation test and structural equation modeling (sem).results: the results indicated a significant correlation between the research variables (p<0.01). satisfaction of basic psychological needs directly explained 48% (β=-0.48, p=0.001) and indirectly 32% (β=-0.32) of the variance in social media addiction. according to the results of the bootstrap test and the amount of variance accounted for (vaf), the need for social feedback in social networks had a partial mediating role.conclusion: instagram users who have unsatisfied basic needs (competence, self-following, and belonging) and as a result need social feedback in social networks, are more at risk of addiction to social networks. the study results emphasize educating users about psychological needs and healthy ways to respond to them, fostering real-life connections, and managing time spent on social media.keywords: addiction to social networks, basic public needs, need for social feedback funding: this study did not have any funds. conflict of interest: none declared. ethical considerations: the ethics committee of mohaghegh ardabili university approved the study (ir.uma.rec.1403.102). authors’ contributions:- conceptualization: bahman esmaeili anamagh - methodology: bahman esmaeili anamagh- data collection: bahman esmaeili anamagh - formal analysis: bahman esmaeili anamagh- supervision: akbar atadokht, sajjad basharpoor, niloofar mikaeili- project administration: akbar atadokht, sajjad basharpoor, niloofar mikaeili- writing original draft: bahman esmaeili anamagh citation: esmaeili anamagh b, atadokht a, basharpoor s, mikaeili n. the mediating role of the need for social feedback in the relationship between basic psychological needs satisfaction and social media addiction among instagram users: a descriptive study. j rafsanjan univ med sci 2025; 24 (5): 465-80. [farsi] - writing - review & editing: bahman esmaeili anamag