ساختار عاملی و اعتبارسنجی شاخص انعطاف‌پذیری شناختی در دانش‌آموزان دبیرستانی: یک مطالعه توصیفی

زمینه و هدف: انعطاف‌پذیری شناختی در یادگیری، مدیریت استرس و تعاملات اجتماعی دانش‌آموزان نقش مهمی دارد. این پژوهش با هدف اعتبارسنجی شاخص آن در دانش‌آموزان دبیرستانی انجام شد.مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دبیرستانی شاهرود در سال‌تحصیلی 1402-1401 بود. با نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای، از هر پایه یک کلاس در 12 مدرسه انتخاب و همه دانش‌آموزان آن‌ها سرشماری شدند. در مجموع 1076 پرسش‌نامه معتبر گردآوری شد. شاخص انعطاف‌پذیری شناختی پس از ترجمه، از نظر روایی محتوایی، همزمان، ساختاری و پایایی با آلفای کرونباخ و ضرایب لامبدا بررسی شد. تحلیل داده‌ها با آزمون همبستگی pearson و تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی انجام شد.یافته‌ها: شاخص انعطاف‌پذیری شناختی با نسبت اعتبار محتوا برای 20 آیتم بالاتر از 0.60 و اعتبار آیتم‌ها بالاتر از 0.80 بود. روایی همزمان فهرست نیز از طریق معنی‌داری ضریب همبستگی pearson بین شاخص انعطاف‌پذیری شناختی و مقیاس انعطاف‌پذیری شناختی تایید شد (r=0.79, p<0.001). در تحلیل عاملی اکتشافی، سه عامل اصلی استخراج شد که 52.70 درصد از واریانس کل را توضیح دادند. تحلیل عاملی تاییدی مدل سه‌عاملی را با شاخص‌های برازش مانند ریشه میانگین مربعات خطای تقریب 0.056 تایید کرد. ضریب آلفای کرونباخ برای کل مقیاس 0.94 و برای ابعاد به‌ترتیب 0.95، 0.95 و 0.77 گزارش شده است.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد شاخص انعطاف‌پذیری شناختی در میان دانش‌آموزان از روایی و پایایی مناسبی برخوردار است؛ بنابراین، استفاده از آن در مطالعات و مداخلات آینده همراه با سایر روش‌های ارزیابی پیشنهاد می‌شود. 

factor structure and validation of the cognitive flexibility index among high school students: a descriptive study

background and objectives: cognitive flexibility plays a crucial role in students' learning, stress management, and social interactions.this study aimed to validate its index among high school students.materials and methods: this descriptive study targeted high school students in shahroud during the 2022–2023 academic year. usinga multi-stage cluster random sampling method, one class from each grade level was selected from 12 schools, and all students in theseclasses were included in the study. a total of 1,076 valid questionnaires were collected. the cognitive flexibility index (cfi) wasassessed through content validity, concurrent validity, structural validity, and reliability using cronbach’s alpha and lambdacoefficients. data analysis was performed using pearson’s correlation test, exploratory factor analysis (efa), and confirmatory factoranalysis (cfa).results: the cfi showed a content validity ratio above 0.60 for 20 items, and item validity exceeded 0.80. concurrent validity wasconfirmed by the significance of the pearson’s correlation coefficient between the cfi and the cognitive flexibility scale (cfs)(r=0.79, p<0.001). efa extracted three main factors, explaining 52.70% of the total variance. cfa supported the three-factor modelwith goodness-of-fit indices such as a root mean square error of approximation (rmsea) of 0.056. cronbach’s alpha coefficient was0.94 for the overall scale and 0.95, 0.95, and 0.77 for the dimensions, respectively.conclusion: the results of this study indicate that the cfi among students possesses suitable validity and reliability. therefore, itsapplication in future research and interventions, alongside other assessment methods, is recommended.