بررسی ویژگی‌های اپیدمیولوژیک و عوامل خطر عفونت‌های هپاتیت b و c در جمعیت پرخطر شهرستان‌های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی جیرفت طی سال‌های 1402-1393: یک مطالعه توصیفی

زمینه و هدف: ویروس‌های هپاتیت b (hepatitis b virus; hbv) و c (hepatitis c virus; hcv) از علل اصلی نارسایی کبد و سرطان هپاتوسلولار (hepatocellular carcinoma; hcc) به شمار می‌روند. تخمین‌ها نشان می‌دهد که حدود 350 میلیون نفر در جهان به hbv و 170 میلیون نفر به hcv مبتلا هستند. انتقال این ویروس‌ها عمدتاً از طریق خون، تماس جنسی و انتقال از مادر به نوزاد صورت می‌گیرد. این مطالعه با هدف تعیین اپیدمیولوژی عفونت‌های hbv و hcv در جمعیت پرخطر شهرستان‌های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی جیرفت طی سال‌های 1393 تا 1402 انجام شده است.مواد و روش‌ها: این تحقیق به صورت توصیفی-مقطعی انجام شد. داده‌ها از موارد ناقلین hbv و hcv گزارش شده به شبکه‌های بهداشت حوزه دانشگاه علوم پزشکی جیرفت به صورت سرشماری جمع‌آوری گردید. ابزار گردآوری اطلاعات شامل چک‌لیست‌هایی با متغیرهای دموگرافیک و بالینی بود. یافته‌ها به صورت آمار توصیفی گزارش شده است.یافته‌ها: در مجموع 1382 بیمار مبتلا به هپاتیت b و c مورد بررسی قرار گرفتند. میانگین و انحراف معیار سنی مبتلایان 13.81‌±‌38.51 سال بود. فراوانی نسبی هپاتیت b در زنان (60.6 درصد) بیشتر از مردان (39.4 درصد) گزارش شد، در حالی که فراوانی نسبی هپاتیت c در مردان بیشتر گزارش شد (78.1 درصد). هم‌چنین، فراوانی نسبی هر دو نوع هپاتیت در افراد متاهل بیشتر مشاهده گردید. نتیجه‌گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان دهنده نیاز به توجه بیشتر به عوامل خطر مرتبط با عفونت‌های hbv و hcv است. اطلاعات جمع‌آوری ‌شده می‌تواند برای توسعه سیاست‌‌های ملی جهت پیش‌گیری و کنترل این بیماری‌‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

investigating the epidemiological characteristics and risk factors of hepatitis b and c infections in the high-risk population of the cities covered by jiroft university of medical sciences during the years 2014-2023: a descriptive study

investigating the epidemiological characteristics and risk factors of hepatitis b and c infections in the high-risk population of the cities covered by jiroft university of medical sciences during the years 2014-2023: a descriptive study kiavash hushmandi[1], mehran nikvarz[2], habibeh vazirinasab[3], mahdieh ardaneh[4], esmaeil barkhori[5], mohammad hossein khazaee nasirabadi[6], vahid mashayekhimazar[7], salman daneshi[8]received: 14/010/24     sent for revision: 30/03/24       received revised manuscript: 10/05/25   accepted: 11/05/25 background and objectives: hepatitis b (hbv) and c (hcv) viruses are the leading causes of liver failure and hepatocellular carcinoma (hcc). estimates indicate that approximately 350 million people worldwide are infected with hbv and 170 million with hcv. transmission of these viruses occurs mainly through blood, sexual contact, and mother-to-infant transmission. this study aimed to determine the epidemiology of hbv and hcv infections in high-risk populations in the cities covered by jiroft university of medical sciences during the years 2014 to 2023.materials and methods: this study was conducted in a descriptive-cross-sectional manner. data were collected from hbv and hcv carriers reported to health networks of jiroft university of medical sciences in a census manner. the data collection tool included checklists with demographic and clinical variables. the findings were reported in the form of descriptive statistics.results: a total of 1,382 patients with hepatitis b and c were studied. the mean and standard deviation of the age of the patients was 38.13±51.81 years. the frequency of hbv in women (60.6%) was higher than that of men (39.4%), while the frequency of hcv was reported to be higher in men (78.1%). also, frequency of both types of hepatitis was observed more in married individuals.conclusion: the results of this study indicate the need to pay more attention to the risk factors associated with hbv and hcv infections. the collected information can be used to develop national policies to prevent and control these diseases.keywords: hepatitis b, hepatitis c, epidemiology, risk factors, high-risk population, jiroftfunding: this study did not have any funds.conflict of interest: none declared.ethical considerations: the ethics committee of jiroft university of medical sciences approved the study (ir.jmu.rec.1403.013).author’s contributions:- conceptualization: kiavash hushmandi, salman daneshi- methodology: mahdieh ardaneh, vahid mashayekhimazar- data collection: esmaeil barkhori, mohammad hossein khazaee nasirabadi - formal analysis: mehran nikvarz, habibeh vazirinasab, vahid mashayekhimazar- supervision: kiavash hushmandi, salman daneshi - project administration: salman daneshi- writing - original draft: mehran nikvarz, mahdieh ardaneh, mohammad hossein khazaee-nasirabadi- writing - review & editing: kiavash hushmandi, salman daneshi [1]- nephrology and urology research center, clinical sciences institute, baqiyatallah university of medical sciences, tehran, iran[2]- assistant prof. of pediatrics, dept. of pediatrics, school of medicine, jiroft university of medical sciences, jiroft, iran[3]- dept. of biostatistics and epidemiology, school of health, kerman university of medical sciences, kerman, iran[4]- phd student, dept. of epidemiology, school of health, tehran university of medical sciences, tehran, iran[5]- msc student, faculty of nursing and midwifery, iran university of medical science, tehran, iran[6]- dept. of medical laboratory sciences, school of allied medical sciences, jiroft university of medical sciences, jiroft, iran[7]- dept. of public health, school of health, jiroft university of medical sciences, jiroft, iran[8]- phd, assistant prof., dept. of public health, school of health, jiroft university of medical sciences, jiroft, iran,orcid: 0000-0002-9199-0382(corresponding author) tel: (034) 43316379, e-mail: salmandaneshi008@gmail.com,