تاثیر جنسیت در بیماری‌های دستگاه عصبی: یک مرور روایی

بیماری‌های دستگاه عصبی، علاوه بر محدودیت های ایجاد کرده برای فرد بیمار، هزینه های اقتصادی و اجتماعی زیادی را به بار می‌آورند. علی رغم تلاش بسیار در جهت درمان این آسیب ها، همچنان بهبود و بازیابی کامل بیماران چالش برانگیز است. به‌دنبال اختلالات عصبی، مجموعه ای از وقایع نظیر التهاب، افزایش استرس اکسیداتیو و گسترش آسیب رخ می‌دهد که می‌تواند سبب آسیب به میتوکندری نورون ها، تخریب پروتئین ها و آپوپتوز سلولی شود. بررسی نقش جنسیت، به عنوان یک متغیر بیولوژیکی، در مطالعات تحقیقاتی از اهمیت بالایی برخوردار است. توسعه درمان‌های وابسته به جنس ممکن است توانایی ما را برای درمان بیماری‌های دستگاه عصبی بهبود بخشد. بنابراین هدف از این مطالعه‌ی مروری، تعیین نقش جنسیت در بیماری‌های دستگاه عصبی است. در مطالعه مروری حاضر، مقالات چاپ شده در پایگاه‌های علمی google scholar، pubmed، scopus و science direct با توجه به کلید واژه‌های مختلفی از جمله جنسیت، بیماری‌های دستگاه عصبی، هورمون‌های جنسی و تفاوت‌های جنسیتی در بروز و درمان بیماری‌های نوروژنراتیو، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. تفاوت‌های جنسیتی منجر به ایجاد تفاوت‌ در عملکرد و پاسخ‌دهی به محرک‌ها در سیستم عصبی می‌شود. در نتیجه در بیماری‌های مختلف دستگاه عصبی شیوع و علائم بیماری، میزان و سرعت پاسخ‌دهی به درمان در مردان و زنان می‌تواند متفاوت‌ باشد. در این مقاله، به نقش جنسیت به عنوان نوعی متغیر بیولوژیکی در بیماری‌‌های دستگاه عصبی تاکید شده است. مقایسه جنسیت‌ها می‌تواند زمینه را برای توسعه ی پزشکی شخصی و روش‌های درمانی در ضایعات دستگاه عصبی، بسیار هموار گرداند.

the influence of gender on diseases of the nervous system: a narrative review

 diseases of the nervous system, in addition to the limitations they create for the patient, bring a lot of economic and social costs. despite a lot of efforts to treat these injuries, it is still challenging to improve and fully recover the patients. following neurological disorders, a series of events such as inflammation, increased oxidative stress, and damage spreading occur, which can lead to neuronal mitochondrial damage, protein degradation, and cell apoptosis. investigating the role of gender, as a biological variable, is of great importance in research studies. the development of sex-specific therapies may improve our ability to treat the nervous system diseases. therefore, the purpose of this review study is to investigate the role of gender in neurological diseases. in the present review, articles published in the scientific databases such as google scholar, pubmed, scopus, and science direct were reviewed and analyzed according to various keywords including gender, nervous system diseases, sex hormones, and gender differences in the incidence and treatment of neurodegenerative diseases. gender differences lead to differences in the functioning and response to stimuli in the nervous system. as a result, in different nervous system diseases, the prevalence and symptoms of the disease and the rate and speed of response to treatment in men and women can be different. in this article, the role of gender as a biological variable in nervous system diseases is emphasized. comparison of genders can pave the way for the development of personalized medicine and treatment methods in nervous system lesions.keywords: gender, neurodegenerative diseases, sex hormones, nervous systemfunding: this study did not have any funds. conflict of interest: none declared. ethical considerations: not applicable.authors’ contributions:- conceptualization: arash abdolmaleki- methodology: milad soluki, leila taghizadeh momen- data collection: milad soluki, leila taghizadeh momen- formal analysis: milad soluki- supervision: arash abdolmaleki, fariba mahmoudi- project administration: arash abdolmaleki, fariba mahmoudi- writing - original draft: milad soluki- writing - review and editing: leila taghizadeh momen citation: soluki m, taghizadeh momen l, mahmoudi f, abdolmaleki a. the influence of gender on diseases of the nervous system: a narrative review. j rafsanjan univ med sci 2025; 24 (1): 80-103. [farsi]