ارزیابی موقعیت و اندازه‌های کانال اینفرااوربیتال براساس توموگرافی‌کامپیوتری با اشعه مخروطی

زمینه و هدف: کانال اینفرااوربیتال (infraorbital canal: ioc) در کف اوربیت قرار دارد که به فورامن اینفرااوربیتال واقع در زیر ریم اوربیت خاتمه می‌یابد. ioc یک شاخص آناتومیک مهم برای بیحسی‌های موفق در دندانپزشکی و نیز جراحی‌های دهان و فک و صورت است. این مطالعه به منظور ارزیابی موقعیت و اندازه‌های ioc براساس توموگرافی کامپیوتری با اشعه مخروطی (cbct) انجام شد.روش بررسی: این مطالعه توصیفی-تحلیلی روی تصاویر cbct 250 فرد (105 مرد و 145 زن) با میانگین سنی 36.14±17.7 سال مراجعه کننده به کلینیک رادیولوژی تخصصی دهان و فک و صورت در شهر بابل طی سال‌های 1400 لغایت 1401 انجام شد. سه نوع مسیر مختلف ioc از سقف سینوس شامل قرارگیری کامل کانال در سقف سینوس ماگزیلا (نوع یک)، قرارگیری کانال در زیر سقف سینوس ماگزیلا (نوع دو) و معلق بودن کانال از سقف سینوس ماگزیلا در داخل سپتوم یا لاملای سلول اتموئید اینفرااوربیتال (نوع سه) اندازه‌گیری شدند. همچنین زاویه بین کانال و گرو اینفرااوربیتال با سقف سینوس ماگزیلا، زاویه بین کانال و گرو اینفرااوربیتال، طول کانال و گرو اینفرااوربیتال و فاصله ioc با نقاط آناتومیک مختلف اندازه‌گیری شدند. فواصل ioc (میلی‌متر) به تفکیک جنسیت و گروه‌های سنی با سایر لندمارک‌های آناتومیک مورد ارزیابی قرار گرفتند.یافته‌ها: به طور کلی انواع مسیرهای مختلف ioc از سقف سینوس در نوع یک 39.4%، در نوع دو 53% و در نوع سه 7.6% تعیین شد. میانگین فاصله ioc تا ریم اینفرااوربیتال 8.58±1.30 و وسط ریشه کانین 10.16±0.81 میلی‌متر، میانگین طول کانال 25.89±2.47 و گرو اینفرااوربیتال 5.06±0.58 و میانگین زاویه بین کانال و گرو اینفرااوربیتال 153.20±3.28 درجه تعیین گردید. به طور کلی فاصله ioc تا وسط ریشه کانین هر دو سمت چپ و راست در مردان بیشتر از زنان بود که این یافته در سمت چپ از نظر آماری معنی‌دار بود (p<0.05). بین طول ioc و زاویه بین کانال و گرو اینفرااوربیتال سمت چپ با گروه‌های سنی ارتباط آماری معنی‌داری مشاهده شد (p<0.05). میانگین فاصله از فورامن تا ریم اینفرااوربیتال و طول ioc متناسب با درجه برآمدگی عصب به سینوس ماگزیلاری بیشتر بود؛ اما میان انواع کانال (درجه برآمدگی عصب) با جنسیت ارتباط آماری معنی‌داری یافت نشد.نتیجه‌گیری: رایج‌ترین مسیر کانال اینفرااوربیتال از سقف سینوس، نوع دو بود. اگرچه شیوع نوع سه کم بود؛ اما باتوجه به خطر بالای این نوع کانال، بایستی جراحان هنگام جراحی در منطقه سینوس و اوربیت برای کاهش آسیب‌های احتمالی با مورفولوژی و موقعیت آناتومیک ioc آشنایی کامل داشته باشند.

evaluation of the position and dimensions of the infraorbital canal based on cone-beam computed tomography

background and objective: the infraorbital canal (ioc) is located in the floor of the orbit and terminates at the infraorbital foramen below the orbital rim. the ioc is a crucial anatomical landmark for successful anesthesia in dentistry and oral and maxillofacial surgery. this study aimed to evaluate the position and dimensions of the ioc based on cone-beam computed tomography (cbct).methods: this descriptive-analytical study was conducted on cbct images of 250 individuals (105 males and 145 females) (mean age = 36.14±17.7 years) referring to a specialized oral and maxillofacial radiology clinic in babol, iran, during 2021-22. three different types of ioc pathways from the sinus roof were measured: completely located within the maxillary sinus roof (type 1), located below the maxillary sinus roof (type 2), and suspended from the maxillary sinus roof within the septum or lamella of the infraorbital ethmoid cell (type 3). additionally, the angles between the ioc and the infraorbital groove with the maxillary sinus roof, the angles between the ioc and the infraorbital groove, the lengths of the ioc and the infraorbital groove, and the distances of the ioc from various anatomical landmarks were measured. distances of the ioc (mm) were evaluated from other anatomical landmarks according to gender and age groups.results: overall, various pathways of the ioc from the sinus roof were 39.4% in type 1, 53% in type 2, and 7.6% in type 3; the mean distance of the ioc to the infraorbital rim was 8.58±1.30 mm, and to the midpoint of the canine root was 10.16±0.81 mm. the mean length of the canal was 25.89±2.47 mm, and the infraorbital groove was 5.06±0.58 mm; and the mean angle between the ioc and the infraorbital groove was 153.20±3.28 degrees. in general, the distance of the ioc to the midpoint of the canine root on both the left and right sides was greater in males than in females, which was statistically significant on the left side (p<0.05). it was found that the length of the ioc and the angle between the ioc and the infraorbital groove on the left side had statistically significant correlations with age groups (p<0.05). the mean distance from the foramen to the infraorbital rim and the length of the ioc were proportional to the degree of nerve protrusion into the maxillary sinus; however, no significant correlation was found between the types of canals (degree of nerve protrusion) and gender.conclusion: type 2 was the most common pathway of the ioc from the sinus roof. although type 3 was less common, due to the high risk associated with this type of canal, surgeons should be fully aware of the morphology and anatomical position of the ioc during sinus and orbital surgeries to reduce probable injuries.