میزان فلزات سنگین در عضله ماهیان کفشک زبان گاوی (cynoglossus arel) و سنگسر معمولی (pomadasys kaakan) در سواحل بوشهر، شمال خلیج فارس

زمینه و هدف: رشد جمعیت و آلودگی‌های ناشی از تخلیه انواع فاضلاب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی، شیرابه محل‌های دفن زباله و روان آب‌های سطحی سبب افزایش آلودگی منابع آب می‌گردند. ورود فلزات سنگین به محیط زیست به ویژه بوم‌سازگان آبی به علت ورود به زنجیره غذایی و به خطر افتادن سلامت انسان، یکی از نگرانی‌های جامعه است. این مطالعه به منظور تعیین میزان فلزات سنگین در عضله ماهیان کفشک زبان گاوی (cynoglossus arel) و سنگسر معمولی (pomadasys kaakan) در سواحل بوشهر، شمال خلیج فارس انجام شد. روش بررسی: این مطالعه توصیفی روی 20 قطعه ماهی کفشک زبان گاوی و 20 قطعه ماهی سنگسر معمولی از 3 ایستگاه ساحلی استان بوشهر شامل دیر، دیلم و بندر بوشهر طی بهار سال 1401 انجام شد. نمونه‌ها به طور تصادفی از بازار ماهی انتخاب شدند و پس از عملیات آماده‌سازی، زیست‌سنجی و هضم عضله ماهی توسط اسید نیتریک غلیظ، اندازه‌گیری غلظت فلزات سنگین نیکل، روی، مس، سرب و کادمیوم (میکروگرم در گرم) بافت عضله با دستگاه icp-oes انجام شد. سپس میزان غلظت عناصر در بافت عضله ماهی به منظور مصارف انسانی با استانداردهای بین‌المللی (fao، who، fda، nhmrc و ukmaff) مقایسه و طبق روش آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا برای مصرف ماهی، برآورد جذب روزانه و شاخص‌های خطر فلزات سنگین محاسبه گردید. یافته‌ها: شاخص پتانسیل خطر برای هر دو گونه کمتر از یک به دست آمد. جذب روزانه و هفتگی ماهی کفشک زبان گاوی (روی > مس > نیکل> سرب> کادمیوم) و ماهی سنگسر معمولی (مس > روی > نیکل > سرب> کادمیوم) تعیین شد. میانگین غلظت فلزات سنگین نیکل، روی، مس، سرب و کادمیوم در بافت عضله گونه‌های مورد مطالعه به ترتیب 1.88±0.07 ، 27.16±8.11 ، 11.55±4.12 ، 1.14±0.06 ، 0.19±0.03 میکروگرم در گرم تعیین شدند. بیشترین مقادیر فلزات مورد مطالعه در آبزیان به ترتیب روی > مس > نیکل >سرب> کادمیوم بود. غلظت فلزات در نمونه‌های آنالیز شده در مقایسه با استانداردهای بین‌المللی پایین‌تر بود. نتیجه‌گیری: غلظت فلزات در ماهیان کفشک زبان گاوی و سنگسر معمولی از نظر مسمومیت، برای مصارف انسان قابل قبول ارزیابی شد. همچنین میزان پتانسیل خطرپذیری و شاخص خطر برای بیماری‌‎های غیرسرطانی در بالغین و کودکان در بافت عضله ماهی کمتر از 1 به دست آمد و مصرف این آبزیان هیچ مشکلی برای سلامت انسان ایجاد نمی‌کند.

level of heavy metals in muscles of cynoglossus arel and pomadasys kaakan fishes in boushehr coastal waters, north of the persian gulf

background and objective: population growth and pollution caused by the discharge of all kinds of urban, industrial, and agricultural sewage, leachate from landfills, and surface water runoff cause an increase in pollution of water sources. the entry of heavy metals into the environment, especially aquatic ecosystems, due to entering the food chain and jeopardizing human health is one of the concerns of society. this study was conducted to determine the level of heavy metals in muscles of cynoglossus arel and pomadasys kaakan fishes in boushehr coastal waters, north of the persian gulf. methods: this descriptive study was conducted on twenty pieces of cynoglossus arel and twenty pieces of pomadasys kaakan fishes take place from three coastal stations of boushehr, north of the persian gulf, iran during spring of 2022. the samples were randomly selected from the fish market. after preparation, bioassay, and digestion of fish muscle by concentrated nitric acid, the concentration of heavy metals including nickel, zinc, copper, lead, and cadmium (µg/g) in the muscle tissue was measured by icp-oes device. the concentration of heavy metals in the fish muscle tissue for human consumption was compared with international standards (fao, who, fda, nhmrc, and ukmaff). according to the method of the us environmental protection agency for fish consumption, daily absorption estimates and heavy metal risk indicators were calculated. results: the risk potential index for both species was less than one. the daily and weekly absorption of cynoglossus arel (zinc > copper > nickel > lead > cadmium) and pomadasys kaakan (copper > zinc > nickel > lead > cadmium) were determined. the mean concentration of heavy metals nickel, zinc, copper, lead, and cadmium in the muscle tissue of the studied species was determined to be 1.88±0.07, 27.16±8.11, 11.55±4.12, 1.14±0.06, and 0.19±0.03 µg/g, respectively. the highest amounts of studied metals in aquatic animals were zinc > copper > nickel > lead > cadmium. the concentration of metals in the analyzed samples was lower than the international standards. conclusion: regarding toxicity, the concentration of metals in cynoglossus arel and pomadasys kaakan was evaluated as acceptable for human consumption. in addition, the amount of risk potential and risk index for non-cancerous diseases in adults and children in fish muscle tissue was less than 1, and the consumption of this fish does not cause any problems for human health.