بهینه‌سازی کفایت ید در جامعه و زنان باردار: منطق، راهبردهای پایش و سیاست‌های مکمل‌یاری- یک خلاصه سیاستی

کمبود ید یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی است که تاثیرات جدی بر رشد جسمی و ذهنی نسل‌های آینده دارد. ایران با تحقیقات وسیع کشوری و سپس اجرای موفق «برنامه ملی یددار کردن همگانی نمک» در دهه‌های 60 و 70 هجری شمسی، گام بزرگی در جهت رفع کمبود ید برداشت. در سال 1375 با بهره مند ساختن بیش از 95 درصد خانوارها از نمک یددار، و رساندن میانه‌ ید ادرار دانش‌آموزان به بالای 100 میکروگرم در لیتر، به‌عنوان کشوری عاری از اختلالات ناشی از کمبود ید شناخته شد. با این‌حال، یافته‌های ششمین پایش ملی (سال 1402) نشان داد؛ در حالی‌که وضعیت ید دریافتی جمعیت عمومی (دانش‌آموزان 10-8 سال) هنوز مطلوب باقی مانده (میانه‌ ید ادرار ~133 میکروگرم در لیتر)، زنان باردار علی‌رغم مکمل‌یاری و یددار بودن نمک مصرفی، اغلب با کمبود متوسط ید مواجه هستند (میانه‌ ید ادرار ~133 میکروگرم در لیتر، 61 درصد زنان کمتر از150 میکروگرم). با عنایت به این‌که کمبود ید بارداری می‌تواند پیامدهای جدی (اختلالات عصبی-روانی جنین و رشد کودک) به دنبال داشته باشد، ضروری است سیاست‌ها و اقدامات عملیاتی برای حفظ دستاوردهای برنامه ملی حذف اختلالات ناشی از کمبود ید، گسترش نظارت بر نمک یددار و تضمین دریافت کافی ید در گروه‌های آسیب‌پذیر به ویژه مکمل یاری در دوران بارداری تقویت شود.

optimizing iodine sufficiency in the community and among pregnant women: rationale، monitoring strategies، and supplementation policies—a policy brief

iodine deficiency is one of the most significant public health challenges، with serious consequences for the physical and mental development of future generations. in iran، through extensive national research and the subsequent successful implementation of the national universal salt iodization program during the 1980s and 1990s، a major step was taken to address iodine deficiency. by 1996، with over 95% of households using iodized salt and a median urinary iodine concentration (uic) of schoolchildren exceeding 100 µg/l، iran was recognized as a country free of iodine deficiency disorders. however، findings from the sixth national monitoring survey (2023-2024) revealed that while the iodine status of the general population (schoolchildren aged 8-10 years) remains optimal (median uic ~133 µg/l)، pregnant women—despite supplementation and the use of iodized salt—often face moderate iodine deficiency (median uic ~133 µg/l، with 61% of women below 150 µg/l). given that iodine deficiency during pregnancy can have serious consequences (such as fetal neuropsychological impairment and impaired child growth)، it is essential to strengthen policies and operational measures to preserve the achievements of the national iodine deficiency disorders elimination program، expand monitoring of iodized salt، and ensure adequate iodine intake in vulnerable groups، particularly through supplementation during pregnancy.