ویژگی‏های درّه‏ های یخچالی ایران مطالعه‌ موردی: دره‌ سارمساقلو

مناظر کوهستانی متاثر از یخچال‏های طبیعی، به بازسازی محیط دیرینه‌ یخچال کمک فراوانی می‏نمایند. در این مقاله از یک مدل عددی فرسایش یخچالی برای کشف حداکثر گسترش زبانه‏های یخچالی استفاده شده است. تمرکز این مقاله بر تکامل پروفیل‌ عرضی دره بر اساس موازنه‌ جرم یخ با ابعاد عرضی درّه است که در مقیاس‌های زمانی هزاران تا صدها هزار سال تکامل یافته است. در بخش شمالی حوضه‌ زنجان رود، رودخانه‌ «سارمساقلو» به سمت غرب جریان دارد و از طریق زنجان رود، به قزل اوزن می‏پیوندد. لندفرم‏های یخچالی حوضه‌ «سارمساقلو»، به کمک مشاهدات میدانی مبتنی بر «gps»، داده‏های «dem» ‏مستخرج از «srtm» با قدرت تفکیک 30 متر و «google earth » ‏(وضوح 15 متر) رقومی شدند. بعد از آن نمایه‏هایی از درّه که بر اثر توزیع فضایی جرم یخ، متناسب با ارتفاع شکل گرفته بود، در ارتباط با عمق درّه، عرض مقطع، مساحت مقطع و حجم درّه تجزیه‏وتحلیل‏ شد. همچنین با استناد به یافته‏های اسنادی (روابط خطی بین دما و بارش با ارتفاع)، شرایط اقلیم کنونی و کواترنری تجزیه‏وتحلیل‏ گردید. بر اساس برآوردهای حاصله، افزایش ارتفاع دیواره‌ دره‌ «سارمساقلو»، تابعی از فاصله گرفتن از ارتفاع برف‏مرز دائمی ‏بوده است؛ به گونه‏ای‏ که در ارتفاع بین 1800-1900 متر به حداکثر خود رسیده است. در این مکان در دوره‏های سرد کواترنری، سنگ‏های مقاوم شیل آهکی با توف، مانعی بر سر جریان یخچال بوده‏‏ و باعث تجمع بیش ازحد یخ شده است. مسلماً تفاوت‌های زیاد درّه‏ها، از ماهیت یخچال‏های طبیعی و لیتولوژی بستر یخی تبعیت می‏نماید.

characteristics of glacial valleys in iran case study: sarmasaqlou valley

glacier-impacted mountain landscapes greatly contribute to the reconstruction of the glacial paleoenvironment. in this paper, a numerical model of glacial erosion is used to explore the maximum extension of glacial valleys. the focus of this paper is on the evolution of the valley transverse profile based on the ice mass balance with the valley transverse dimensions, which has evolved on time scales of thousands to hundreds of thousands of years. in the northern part of the zanjanrud basin, the sarmasaqlou river flows westward and joins the ghezel-ozan through the zanjanrud. the glacial landforms of the sarmasaqlou basin were digitized using gps-based field observations, dem data extracted from srtm, and google earth. after that, the valley profiles formed by the spatial distribution of ice mass, proportional to the altitude, were analyzed in relation to the valley depth, cross-sectional width, cross-sectional area and valley volume. based on documentary findings, the current and quaternary climate conditions were analyzed. based on the resulting estimates, the increase in the height of the sarmasaqlu valley wall was a function of the distance from the ela; in such a way that it reached its maximum at an altitude of 1800-1900 meters. in this place, during the cold periods of the quaternary, resistant limestone shale and tuff rocks were an obstacle to the flow of the glacier and caused excessive accumulation of ice. certainly, the great differences in the valleys are due to the nature of the natural glaciers and the lithology of the ice bed.