ارزیابی میزان آلایندگی فصلی فلزات سنگین در گردوغبار اتمسفری شهر یزد با استفاده از شاخص‌های آلودگی

فرونشست گردوغبار به‌طور گسترده در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان اتفاق می‌افتد. این مطالعه به منظور بررسی آلایندگی عناصر سنگین در گردوغبار اتمسفری شهر یزد انجام شده است. گردوغبار به‌صورت فصلی از پائیز 1397 تا تابستان 1398 و از 30 نقطه با استفاده از تله‌های رسوبگیر نمونه‌برداری شد. غلظت ده عنصر سنگین شامل آهن، منگنز، نیکل، کروم، کبالت، آرسنیک، سرب، کادمیوم، روی و مس تعیین و شاخص‌های ارزیابی آلودگی فلزات سنگین شامل شاخص‌های بار آلودگی (pli)، درجه آلودگی (cd)، شاخص آلودگی (pi) و فاکتور غنی‌شدگی (ef)، برای ارزیابی سطح و میزان آلودگی گرد و غبار در منطقه محاسبه شدند. به جز عنصر کبالت با میزان فاکتور غنی‌شدگی کمتر از 1 (0.88) که گویای خاستگاه طبیعی این عنصر در منابع طبیعی می‌باشد، سایر فلزات سنگین شامل: آهن، منگنز، نیکل و کروم با فاکتور غنی‌شدگی بین 1 تا 10 از منابع مختلط طبیعی و انسان‌زاد و عنصر آرسنیک با فاکتور غنی‌شدگی بیش از 10 دارای خاستگاه غیر طبیعی و انسان‌زاد تشخیص داده شد که سهم هر کدام از این منابع بسته به زمان و مکان نمونه‌برداری گردوغبار متفاوت می‌باشد. براساس شاخص‌های ارزیابی آلودگی، آلودگی فلزات سنگین در منطقه در حد متوسط بوده و شاخص‌های آلودگی عناصر آرسنیک، کادمیوم، روی و سرب بیش‌تر از سایر عناصر به دست آمد.

evaluation of seasonal pollution of heavy metals in the atmospheric dust of yazd city using pollution indicators

dust deposition is widespread in arid and semi-arid regions of the world. this study was conducted to investigate the heavy element contamination of atmospheric dust in the city of yazd. dust was sampled seasonally from autumn 2017 to summer 2018, from 30 points using sediment traps. the concentration of ten heavy elements, including iron, manganese, nickel, chromium, cobalt, arsenic, lead, cadmium, zinc and copper, and the evaluation indicators of heavy metal pollution, including pollution load indicator (pli), pollution degree (cd), pollution index (pi) and enrichment factor (ef), were calculated to evaluate the level and amount of dust pollution in the region. with the exception of cobalt with an enrichment factor of less than 1 (0.88), which indicates the natural origin of this element in natural resources, other heavy metals, including iron, manganese, nickel and chromium with enrichment factors between 1 and 10 from mixed natural and anthropogenic sources, and arsenic with an enrichment factor of more than 10, were found to be of unnatural and anthropogenic origin, and the contribution of each of these sources was different depending on the time and place of dust sampling. based on the pollution assessment indicators, the heavy metal pollution in the region is moderate and the pollution indicators of arsenic, cadmium, zinc and lead elements were higher than other elements.