تحلیل پیشران‌های پایداری اکولوژیکی شهرهای ساحلی با رویکرد تطبیقی مطالعه موردی: شهرهای ماهشهر، هندیجان، گناوه، بوشهر و عسلویه

مناطق ساحلی با ارائه‌ خدمات اکوسیستمی متعدد، به‌عنوان فعال‌ترین مناطق کره‌ زمین شناخته می‌شوند و در سال‌های اخیر با بیشترین تمرکز فعالیت‌های انسانی و رشد اقتصادی روبرو شده‌اند. فرآیند متابولیسم شهری در این مناطق، سبب بهره‌برداری از منابع  بیش از توان اکولوژیکی شده است و درنتیجه‌ آن پایداری این مناطق با چالش جدی مواجه شده است. هدف این مطالعه، شناسایی پیشران‌های پایداری اکولوژیکی در شهرهای ساحلی خلیج‌ فارس با رویکرد کیفی و به روش توصیفی- تحلیلی است. بدین منظور از روش تحلیل عاملی اکتشافی در محیط نرم‌افزار «spss» برای شناسایی پیشران‌های پایداری اکولوژیکی شهرهای ساحلی و از روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه‌ «swara» و «mabac» به ترتیب برای وزن دهی و تعیین اهمیت نسبی پیشران‌ها و  رتبه‌بندی شهرهای ساحلی بر اساس این پیشران‌ها استفاده شد. جامعه‌ آماری در مرحله‌ نخست شامل متخصصان و صاحب نظران فعال در مدیریت شهرهای ساحلی و مراکز علمی مرتبط نظیر: شهرداری‌ها، سازمان اقیانوس‌شناسی، اداره‌ بنادر، پژوهشکده‌های دانشگاه خلیج ‌فارس و ... بوده است. در مراحل دوم و سوم نیز جامعه‌ آماری شامل گروه کارشناسان است که از بین جامعه‌ آماری مرحله‌ نخست انتخاب ‌شده‌اند. بر اساس نتایج و همبستگی درونی بین متغیرها، تعداد 10 عامل به‌عنوان پیشران‌های  پایداری اکولوژیکی شهرهای ساحلی بر اساس روابط همبستگی بین متغیرهای مورد پژوهش شناسایی شد که پس از نام‌گذاری، شامل: پیشران‌های مدیریت شهری پایدار ، حکمرانی سواحل ، اقدامات حفاظتی ، پیامدهای متابولیسم شهر و ... هستند. همچنین بر اساس نتایج پیشران‌های حکمرانی سواحل ، مدیریت شهری پایدار ، توسعه‌ اقتصادی به ترتیب با وزن‌های 0.41، 0.23 و 0.13 بیشترین اهمیت و پیشران‌های عوامل محیطی و توسعه‌ آگاهی‌های شهروندی به ترتیب با وزن‌های 0.2 و 0.1 کمترین اهمیت را دارند. نتایج مقایسه‌ تطبیقی شهرهای ساحلی مورد مطالعه نشان داد که شهرهای بوشهر و ماهشهر به ترتیب با وزن‌های0.350 و 0.151 بیشترین پایداری نسبی و شهرهای گناوه و هندیجان با وزن0.071- و 0.0191- کمترین پایداری نسبی را دارند.

analyzing the drivers of ecological sustainability of coastal cities with a comparative approach (case study: the cities of mahshahr, handijan, ganaveh, bushehr and asaluyeh)

the process of urban metabolism in these areas has caused the exploitation of resources beyond the ecological capacity, and as a result, the sustainability of these areas has faced a serious challenge. the exploratory factor analysis method in the spss software environment was used to identify the drivers of ecological sustainability of coastal cities, and the swara and mabac multi-indicator decision-making methods were used, respectively, to weight and determine the relative importance of drivers and rank coastal cities based on these drivers. in the second and third stages, the statistical community includes the group of experts who were selected from the first stage statistical community. based on the results and the between the variables, 10 factors were identified as drivers of ecological sustainability of coastal cities based on correlations between the studied variables, which after naming, include the drivers of sustainable urban management , coastal governance , protection measures , consequences of city metabolism and... also, based on the results of the drivers of coastal governance , sustainable urban management , economic development with weights of 0.41, 0.23 and 0.13, respectively, the drivers of environmental factors and development of citizen awareness with weights of 0.2 and 0.1 are the most important. they are the least important. the results of the comparative comparison of the studied coastal cities showed that the cities of bushehr and mahshahr have the highest relative stability with weights of 0.350 and 0.151, respectively, and the cities of ganaveh and handijan have the lowest relative stability with weights of -0.071 and -0.0191.