بررسی حقوقی فناوری بلاک‌چین در حمل‌ونقل دریایی

حمل‌ونقل دریایی که مرسوم‌ترین شیوه حمل در عرصه تجارت بین‌الملل است، مستلزم انعقاد قراردادهایی چون قرارداد حمل‌ونقل میان متصدی و فرستنده کالا، قرارداد اجاره کشتی و... است. در این اثنا اسناد و مدارک بسیاری چون بارنامه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند که اغلب به شکل فیزیکی و در معرض خطراتی است. اشخاص حقیقی و حقوقی و نهادهای دولتی و خصوصی بسیاری در جهت مدرنیزه کردن این فرایند کوشیده‌اند که اصولاً این تلاش‌ها به کوتاه شدن مدت‌زمان حمل‌ونقل و اجرای بهتر قراردادها کمک شایانی نموده است. یکی از فناوری‌های نوظهور که با خوش درخشیدن در عرصه اقتصاد توانست مورد اقبال عمومی قرار بگیرد، فناوری بلاک‌چین‌ است. با استفاده از این فناوری امنیت در قراردادهای بین‌المللی برای طرفین حفظ خواهد شد و همچنین سیستم حمل‌ونقل دریایی را از ابتدا تا انتها می‌توان در بلوک‌ها بررسی نمود. مطالعه حاضر به روش توصیفی تحلیلی به بررسی حقوقی استفاده از این فناوری در رابطه با مراحل حمل‌ونقل دریایی، آثار حقوقی و چالش‌های پیش رو می‌پردازد. برآنیم تا با کاوش در مبانی حقوقی بین‌المللی مانند کنوانسیون‌ها و قوانین نمونه، امکان اجرایی شدن بلاک‌چین را در کشور ایران نیز بسنجیم.

legal examination of blockchain technology in maritime transport

as the predominant modality of international trade, maritime transport generates complex contractual relationships - including contracts of carriage, charter parties, and ancillary agreements - that traditionally rely on paper-based documentation, particularly bills of lading. the physical nature of these instruments creates systemic vulnerabilities to fraud, loss, and delays. technological modernization initiatives by industry stakeholders have demonstrated potential to enhance efficiency and contractual reliability. blockchain technology, with its decentralized, immutable ledger architecture, has emerged as a transformative solution for maritime contracting. blockchain implementation offers three key legal advantages: (1) cryptographic security for contractual documentation; (2) real-time traceability of the transport lifecycle; and (3) automated execution through smart contracts. this normative descriptive-analytical study examines: 1) the legal implications of blockchain adoption in maritime transport processes; 2) its legal effects on rights and obligations of maritime actors; and 3) jurisdictional and regulatory challenges in implementation. the study evaluates iran’s readiness for blockchain integration through comparative analysis of international frameworks - including the rotterdam rules and uncitral model laws - while identifying necessary legislative adaptations.