تحولات قانون صدور چک از منظر اصل شفافیت نظام پرداخت با تاکید بر سند اصول اساسی حاکم بر نظام‌های پرداخت مهم سیستمی

گزارش اصول اساسی حاکم بر نظام‌های پرداخت مهم سیستمی (cpss) بر این مبنا است که ایمنی، کارایی و عملکرد صحیح ترتیبات پرداخت، تصفیه و تسویه هر نظام پرداخت به‌شدت تحت تاثیر بنیان‌های حقوقی و چهارچوب‌های قانونی آن قرار دارد. وضع قوانین شفاف، جامع و موثر از لوازم بنیادین عملکرد مطلوب نظام‌های پرداخت و مدیریت ریسک‌های تسویه به‌ویژه ریسک‌های مالی آن است. لزوم وضع چنین قوانینی ذیل اصل شفافیت قوانین نظام پرداخت، موضوع دومین اصل حقوقی سند cpss است؛ اصل پساقانون‌مندی که نه‌تنها مورد تاکید دیوان اروپایی حقوق بشر و بسیاری از کشورهای جهان است، بلکه اغلب اصول و استانداردهای ایمنی و کارایی مورد توافق بین‌المللی در زمینه‌ نظام‌های پرداخت، دایر مدار تامین و تحقق این اصل است.بررسی تحولات قانون صدور چک ایران بیانگر این امر است، هرچند اصل شفافیت قوانین سند cpss در حوزه ریسک‌های اعتباری نظام پرداخت چک در قانون اصلاحی 1397 مورد توجه قانون‌گذار قرار گرفته است، لکن در زمینه ریسک‌های نقدینگی، الزامات و ضوابط مندرج در این اصل را تامین نمی‌نماید. افزون بر آن، قانون صدور چک به‌عنوان قانون خاص ناظر بر نظام پرداخت چک از جامعیت و انسجام قانونی لازم برخوردار نیست؛ بنابراین ضرورت بازنگری مجدد در مجموعه قوانین صدور چک به‌ویژه قانون اصلاحی 1397 و تدوین یک قانون واحد، جامع، منسجم و شفاف با رعایت اصول و استانداردهای بین‌المللی ناظر بر نظام‌های پرداخت به‌ویژه اصل دوم این سند، امری اجتناب‌ناپذیر است.

developments of the check issuance law from the perspective of the principle of transparency of the payment system with emphasis on the cpss document

the report of the core principles governing systemically important payment systems (cpss) is based on the fact that legal foundations and frameworks of any payment system have a strong influence on the safety, efficiency, and correct performance of payment system. one of the primary requirements for the optimal functioning of payment systems and management of settlement risks, especially its financial risks, is the establishment of clear and effective regulations. the second legal principle of the cpss document is the requirement to enact such laws in accordance with the payment system transparency principle. this principle is not only emphasized by the european court of human rights and many countries around the world, but also the principles of safety and efficiency agreed upon internationally in the field of payment systems. the study of amendments to the iranian issuing of check act shows that the transparency principle of the cpss document in the area of credit risks of the cheque payment system has been taken into consideration by the legislator in the amendment law of 2017. however, in the field of liquidity risks, it does not meet the requirements and conditions mentioned in this principle. in addition, the cheque issuance act, as a special law governing the check payment system, does not have the necessary comprehensiveness and legal coherence. the necessity of re-reviewing the set of these laws in compliance with international principle governing payment systems, especially the second principle of this document, is inevitable.