مفهوم، چالش‌ها و راهکارهای احیای حقوق عامه توسط سازمان بازرسی کل کشور

در بند دوم اصل 156 قانون اساسی، احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‌‌های مشروع، جزو وظایف قوه قضائیه ذکر شده است؛ اما با گذشت بیش از چهار دهه از تصویب قانون اساسی، در قوانین مدون، مفهوم و سازکارهای تحقق حقوق عامه، مراجع مسئول در این زمینه و چالش‌‌های آن تعیین و تبیین نشده است. علی‌‌رغم اینکه در دکترین به مفهوم و موانع آن پرداخته شده است اما به ارتباط سازمان بازرسی کل کشور و احیای حقوق عامه، چالش‌‌ها و راهکارهای آن پرداخته نشده است. هدف این پژوهش، پرداختن به این موضوع می‌باشد. برآیند پژوهش حاکی از این است که بند دوم اصل 156 باید به‌صورت «اجرا و گسترش عدالت از طریق تضمین منافع عمومی و حقوق شهروندان» تنظیم شده و سازمان بازرسی زیر نظر مقام رهبری (به‌عنوان مقام ناظر بر قوای سه‌گانه و همه نهادهای عمومی) انجام وظیفه کرده و کمیسیون اصل نود و دیوان محاسبات هم در این سازمان ادغام و سازمان‌دهی شوند. در این صورت، هم نظارت و بازرسی فعال و فراگیر محقق می‌شود و هم موازی‌کاری برطرف شده و حقوق عامه بهتر تامین می‌شود. ولی چنین امری مستلزم بازنگری در اصول قانون اساسی از جمله اصل 174 است؛ اما در شرایط حاضر سازمان بازرسی برای احیای اثربخش حقوق عامه، باید بر رفع چالش‌های درون‌سازمانی (چالش‌های نرم) و چالش‌های برون‌سازمانی (چالش‌های سخت) متمرکز شود.

concept, challenges and strategies for restoring public rights by the national inspection organization

in the second paragraph of article 156 of the constitution, the revival of public rights and the expansion of justice and legitimate freedoms are mentioned among the duties of the judiciary. but more than four decades after the adoption of the constitution, in the codified laws, the concept and mechanisms of realization of public rights, the responsible authorities in this field and its challenges have not been determined and explained. despite the fact that doctrines deal with concept and obstacles of revival of public rights, but does not address the relationship between the national inspection organization and the revival of public rights, its challenges and solutions. the purpose of this study is to address this issue. the research indicates that the second paragraph of article 156 should be set as &implementation and expansion of justice through guaranteeing public interests and rights-citizens& and and the inspection organization should perform its duties under the supervision of the leadership (as the supervisory authority of all public organisations), and the 90th principle commission and the court of accounts should be integrated and organized in this organization. in this case, both active and comprehensive supervision and inspection will be achieved, and parallel work will be eliminated and public rights will be better provided.but this requires a review of the principles of the constitution, including article 174; however, in the current situation, the inspection organization should focus on addressing internal (soft) and external (hard) challenges to achieve the goal of revitalizing public rights.