نقدِ فاجعۀ زندگی در رمان چشم‌هایش از بزرگ علوی بر پایۀ روان‌کاوی زیگموند فروید

فاجعه، بلا و مصیبتی دانسته شده که عوارض آن جبران نشدنی است. از این رو نقد آن برای جلوگیری و آگاهی از بروز دوباره چنین واقعه ای برای جوامع از ضروریات است. به همین دلیل ما نیز با روشی تحلیلی- توصیفی به نقد فاجعه در رمان چشم هایش از بزرگ علوی بر اساس روان کاوی زیگموند فروید پرداخته ایم تا به چرایی و چگونگی رفتار استاد ماکان و فرنگیس و بالطبع فاجعه ای که در این رمان رقم می خورد، پاسخ دهیم. از این رو با توجه به اصطلاحات مهم فروید یعنی خود، فراخود و نهاد مسائلی همچون روان‌زخم، سرکوبی، انتقال، واپس رانی، روان‌رنجوری، اعمال نشانگر و ... بررسی گردید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که رفتارهای فرنگیس و استاد ماکان اعمالی نشانگر و تصادفی و گویای روان‌زخمی است که تشدید و منجر به رفتاری هیستریک که نشان از تکانه‌های واپس‌رانی دارد، در آنان شده است. ویرانگری ناخودآگاه از دریچه چشم‌های فرنگیس فاجعۀ زندگی ماکان را رقم می زند و او را به قاتلی جنسانی تبدیل می‌کند. در کل در این رمان، ما با برساخت دو شکل از دنیای فانتزی و غیرحقیقی روبه روایم: دنیای سیاست و مبارزه و دنیای هنر. بهترین شخصیّت دنیای سیاست، ماکان و بهترین آفریدۀ هنری، تابلو چشم‌هایش است. البته باید دانست که در ژرف‌ساخت (ناخودآگاه) روایت، این دو، سبب فاجعه در زندگی شده‌اند؛ زیرا دنیای ماکان دنیای سیاست و قدرت است با ابزاری چون نقاشی و جهان فرنگیس، جهان عشق است؛ جهانی که از سوی جامعۀ سیاست زده خلعِ سلاح شده است.

criticism of the tragedy of life in the novel her eyes by bozorg alavi based on the psychoanalysis of sigmund freud

tragedy is a catastrophe whose side effects are irreparable. therefore, its criticism for social awareness and the prevention of its reoccurrence are of paramount importance. in this regard, this essay deals with the tragedy in bozorg alavi’s novel her eyes using a descriptive-analytical method based on sigmund freud’s psychology in order to respond to the whys and manners of tragic events in this novel. based on the significant attitudes of freud, the issues discussed are ego, superego and id such as trauma, suppression, transition, repression, neurosis and marker actions. the results of the study show that the behavior of farangis and makan seem to be marker actions and haphazard. it represents an intensified trauma which gives rise to their hysteric behavior which signifies impulses of repression. unconscious destruction from the viewpoint of farangis leads to the tragedy of makan’s life and turns him to a gender murderer. in this novel, rebuilding of both fantasy and unreal worlds are represented, i.e., the world of politics and fighting and the world of art. the archetype of the world of politics is makan, and the best artistic creation is the portrait of her eyes. in the deep structure (unconscious) of the narrative, these two are the causes of the tragedy in life. this is because the world of makan is politics and power with instruments such as painting. however, the world of farangis is love, which has been marginalized by the politicized society.