مطالعه تبارشناسانه ساخت‌مایه عرفان با تکیه بر حکایت «شهر دوشیزه»

بر اساس پژوهش های دیرینه شناسی، تکرار تجربه های عرفانی سبک عراقی، پنداشت کلی در مطالعه ادبیات دوره بازگشت است. مطالعات تبارشناسی نشان‌می دهد گستره ادبیّات، علاوه بر تجربه زبانی، سرشار از پیشایندهای رخدادپذیری است که سبب می شود پیکره متن ادبی، علاوه بر ساختار و محتوا، برخوردار از بُعد عمق نیز باشد که تجربه را نه در نظام گفتمانی، بلکه در اعمال غیرگفتمانی تحلیل می کند. پژوهش حاضر، سعی‌نموده ویژگی های تجربه و تقلیدی‌بودن آن را در سبک بازگشت، از منظر تبارشناسی تحلیل‌نماید. از این‌رو، با تحلیل توصیفی حکایت «شهر دوشیزه» و بررسی ساخت مایه تجربه و نبوغ شاعران این دوره به این نتیجه دست یافته که دیرینه شناسی با تکیه بر جهان بینی و شناخت پیشینیان گزینش الفاظ و ترکیبات، صور خیال و شیوه توصیف و ابزارداستان در داستان و ... را محملی برای انتقال معنا دانسته است. بررسی نظام گفتمانی متن نشان‌می دهد: عرفان در دوره بازگشت، موفق به بازنمایی شهود عارفانه دوره سبک عراقی نشده است. به عبارتی دیگر، حکایت های این دوره، از نظر روح گفتمانی متمایل به تصوّف دوران صفویه و از نظر کالبد، مشابه عرفان سبک عراقی است؛ اما تحلیل تبارشناسانه اثر، آن را به عنوان کردار گفتمانی با شاکله های هستی مند مستقل می بیند که زبانش بازنمایی گفتمانی را ممکن کرده است.

studying the genealogy of mystical construction based on the tale of the city of a maid

according to the studies in comparative literature, the repetition of mystical experiences in the iraqi style is a common issue in the study of the literary restoration era. genealogical studies show the expansiveness of literature; in addition to linguistic experiences, it is full of pre-eventual possibilities that make literary text not only structurally and contextually wise but also dimensionally deep. this depth is analyzed in both the discourse system and non-discursive actions. the present study aims to analyze the experiential and imitative characteristics of the literary restoration style from a genealogical perspective. through a descriptive analysis of the tale the city of a maid, the poets’ structure experience, and creativity during this era, it concludes that paleontology views imaginative forms, descriptive methods, and narrative tools as the essential requirements for conveying meaning. the study highlights the importance of relying on worldviews and predecessors’ knowledge in selecting words and combinations to enrich the textual content. the analysis of the discursive system of the text indicates that mysticism in the era of the restoration literature has not been successful in representing the mystical intuitions of the iraqi style. in other words, the stories of this period, in terms of spiritual discourse, lean towards the mysticism of the safavid period and, in terms of form, resemble the iraqi mystical style. however, the genealogical analysis of the work views it as a discursive character with independent existential characteristics whose language has made the representation of the discursive possible.