بررسی روایی و پایایی نسخه فارسی ابزار نگرش به واکسیناسیون (p-vax) در سالمندان ایرانی

اهداف موثرترین و عملی‌ترین راهبرد برای حفظ سلامت افراد سالمند در برابر بیماری‌های عفونی پیشگیری از طریق واکسیناسیون است. با وجود تولید واکسن‌های متعدد در سراسر جهان و اثرات مفید واکسیناسیون، موفقیت واکسیناسیون متکی به پذیرش عمومی آن است. در سال‌های اخیر تبلیغات زیادی از سوی گروه‌های مختلف در کشور ایران بر علیه واکسیناسیون صورت گرفته که خصوصاً جامعه سالمندان را مورد هدف قرار داده است. ابزار نگرش به واکسیناسیون (vax) یک ابزار کوتاه 12 سوالی است که نگرش به واکسیناسیون را می‌سنجد. پژوهش حاضر با هدف ترجمه و تعیین روایی و پایایی نسخه فارسی «ابزار نگرش به واکسیناسیون (vax)» در سالمندان ایرانی طراحی شد.مواد و روش ها مطالعه حاضر یک مطالعه مقطعی جهت اعتبارسنجی و روان‌سنجی بوده که بر روی 240 نفر از سالمندان فارسی زبان مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرستان آبادان و ایستگاه‌های سلامت برپاشده در سال 1402 با نمونه‌گیری در دسترس اجرا شد. داده‌ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ، تحلیل عاملی تاییدی، شاخص روایی صوری و شاخص روایی محتوا و با استفاده از نرم‌افزار spss و amos نسخه 22 تجزیه‌و‌تحلیل شدند.یافته ها میانگین سنی سالمندان 67 سال بود که 3.61 از آن‌ها مرد بودند و انحراف‌معیار سن در زنان و مردان به‌ترتیب 06.8 و 38.6 گزارش گردید. روایی صوری و محتوایی پرسش‌نامه مورد تایید قرار گرفت و روایی همگرا بین پرسش‌نامه vax و co-vasa با ضریب همبستگی اسپیرمن 0.78- گزارش گردید. با تحلیل عاملی تاییدی مشخص شد چهار عامل پیشنهادشده توسط سازنده ابزار مورد تایید است و الگوی حاصل از این عوامل از برازش مطلوب برخوردار است. پایایی پرسش‌نامه نیز از طریق آلفای کرونباخ، همسانی درونی و پایایی میان ارزیابان به‌ترتیب 89.0 و 9.0 و 71.0 محاسبه و گزارش شد.نتیجه گیری فرم نهایی نسخه فارسی ابزار vax دارای 12گویه بوده که روایی صوری و محتوایی آن مورد تایید است. ضریب پایایی درونی و ثبات این تست در حد قابل‌قبول و عالی است. بنابراین نسخه فارسی پرسش‌نامه vax می‌تواند به‌عنوان ابزاری روا و پایا، جهت تعیین نگرش سالمندان به واکسیناسیون استفاده شود. 

validity and reliability of the persian version of the vaccine attitude examination (p-vax) scale among iranian older adults

objectives the most effective and practical strategy to maintain the health of the elderly against infectious diseases is prevention through vaccination, and despite the production of numerous vaccines around the world, the success of vaccination depends on its public acceptance. despite the beneficial effects of vaccination in recent years, many advertisements from various groups in iran have been against vaccination, which has targeted the elderly community in particular. the present study was designed with the aim of determining the validity and reliability of the persian version of vaccination attitude tool (vax) in iranian elderly.methods & materials the present study was a methodological study and was conducted on 240 persian-speaking elderly people who referred to health centers in abadan city with available sampling . the data were analyzed using cronbach’s alpha, confirmatory factor analysis, content validity ratio and content validity index and using spss software, version 22, and amos software, version 22.results the average age of the elderly was 67 years old, and 61.3% of the participants were male. the face and content validity of the questionnaire was confirmed, and the convergent validity between the vax and co-vasa questionnaires was reported with a spearman correlation coefficient of -0.78. with confirmatory factor analysis, it was found that the 4 factors proposed by the instrument manufacturer are approved and the model obtained from these factors has a good fit. the reliability of the questionnaire was also calculated and reported through cronbach’s alpha, internal consistency and inter-rater reliability of 0.89, 0.9 and 0.71, respectively.conclusion the final form of the persian version of the vax instrument has 12 items, whose face and content validity is confirmed. the internal reliability coefficient and stability of this test are acceptable and excellent. therefore, the persian version of the vax questionnaire can be used as a valid and reliable tool to determine the attitude of the elderly towards vaccination.