عوامل تسهیل‌گر و موانع در گرایش سالمندان به دانشگاه‌های نسل سوم

اهداف با پیشرفت‌های موجود در قرن اخیر و افزایش تعداد سالمندان، اهمیت اجتماعی آنان در جامعه پر رنگ‌تر می‌شود و با شروع دوره ﺳﺎﻟﻤﻨﺪی و بازنشستگی اغلب ﺳﺎﻟﻤﻨﺪان ﺑﺎزﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﺎ ﺗﺤﻮﻻتی در اﺑﻌﺎد مختلف زندگی روبه‌رو می‌شوند. باتوجه‌به تاثیر مثبت یادگیری بر بهزیستی افراد، نقش دانشگاه‌ها در سلامت عمومی فراگیران نسل سوم (افراد بزرگسال در محدوده سنی 50 تا 75 سال که دارای مسئولیت شغلی منظم یا خانوادگی نیستند) و عدم گسترش آن‌ها در کشور ما، این مطالعه با هدف تعیین عوامل تسهیل‌گر و موانع در گرایش سالمندان به دانشگاه‌های نسل سوم انجام شد. مواد و روش ها مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و کاربرد روش تحلیل محتوا بر 19 نفر از اعضای کانون بازنشستگان شهر شهرکرد که ﺣﺪاﻗﻞ 1 ﺳﺎل از بازنشستگی آن‌ها ﮔﺬﺷﺘﻪ بود و حداکثر تنوع را ازلحاظ ویژگی‌های جمعیت‌شناختی داشتند، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از نمونه‌گیری مبتنی بر هدف و ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ‌های ﻋﻤﯿﻖ ﻧﯿﻤﻪ‌ﺳﺎﺧﺘﺎریﺎﻓﺘﻪ انجام شد. مصاحبه‌ها کلمه‌به‌کلمه پیاده شدند و ﺗﺎ ﺟﺎیﯽ اداﻣﻪ یافتند ﮐﻪ اﻃﻼﻋﺎت ازﻧﻈﺮ ﻣﺤﻘﻖ ﺑﻪ اﺷﺒﺎع رسید. با تعیین واحدهای مفهومی، کدگذاری دقیق و روش مقایسه‌ای مداوم، تحلیل محتوای مصاحبه‌ها صورت گرفت و به‌تدریج زیرطبقات و طبقات اصلی شکل گرفتند.یافته ها ازمجموع مصاحبه‌ها 364 کد مقدماتی استخراج شد. کدهای به‌دست‌آمده طی فرایند تحلیل در 2 دسته اصلی، موانع موجود در گرایش سالمندان به دانشگاه شامل 7 زیرگروه (تغییر فرآیند یادگیری با افزایش سن، مسافت و حمل‌ونقل، وجود نداشتن اعتماد اجتماعی، مشکلات اقتصادی‌‌اجتماعی، نداشتن فرصت کافی، وجود ناتوانی‌ها در دوره سالمندی و دغدغه داشتن برای جوانان) و عوامل تسهیل‌گر در گرایش سالمندان به دانشگاه شامل 7 زیرگروه (وجود رفاه و آسایش در زندگی، نداشتن مسئولیت و هزینه، وجود حمایت و امتیازات ویژه، افزایش سطح آگاهی و فرهنگ، بومی‌سازی دانشگاه و برنامه‌ها، مشارکت بازنشسته‌های توانمند در برنامه‌ها و اهمیت تفاوت نگاه یا علایق افراد) قرار گرفتند.نتیجه گیری باتوجه‌به تغییر فرآیند یادگیری افراد با افزایش سن، عدم وجود اعتماد اجتماعی در جامعه، مشکلات اقتصادی-‌اجتماعی، دغدغه مسافت و حمل‌ونقل، وجود ناتوانی‌ها در دوره سالمندی، لازم است کارگروهی از متخصصین و صاحب‌نظران جهت فراهم نمودن زیرساخت‌های موردنیاز و تدوین، بازنگری و نظارت بر اجرای قوانین دانشگاه‌های نسل سوم تشکیل شود تا با برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی مناسب در جهت رفع موانع و ایجاد دانشگاه‌های نسل سوم بر پایه ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه ایرانی اقدام شود که گام مهمی در جهت ارتقا و بهبود کیفیت زندگی سالمندان محسوب می‌شود.  

investigating facilitators and barriers in the tendency of older adults to third-generation universities

objectives with the progress in the last century and the increased population of older adults, their social importance in society has become more prominent, and with the beginning of old age and retirement, most retired older adults face changes in different aspects of their lives. given the favorable impact of learning on people’s well-being, the role of universities in the general health of third-generation learners (adults between the ages of 50 and 75 years who do not have regular job or family responsibilities) and their lack of expansion in our country, this study determines facilitators and barriers in the tendency of older adults to third generation universities.methods & materials this qualitative study was conducted using content analysis with 19 members of the shahrekord retirees’ center, who had retired at least one year ago and were selected using purposive sampling with maximum variation (in terms of demographic characteristics) as well as in-depth, semi-structured interviews. the interviews were transcribed word by word and continued until data saturation was achieved. the content analysis of the interviews was done by determining the conceptual units, accurate coding, and continuous comparison, and gradually, subthemes and themes were created.results from all the interviews, 364 initial codes were drawn, and the codes obtained from data analysis were assigned to two themes, obstacles to the tendency of older adults to university, including 7 subthemes (changing the learning process with increasing age, distance, and transportation, lack of social trust, socio-economic problems, not having enough opportunities, the presence of disabilities in old age, concern for young people) and facilitating factors for the tendency of older adults to university, including 7 subthemes (existence of well-being and comfort in life, lack of responsibilities and costs, existence of support and special privileges, increasing the level of awareness and culture, localization university and programs, the participation of capable retirees in programs, the importance of different views or interests of people).conclusion considering the change in the learning process of older people, the lack of social trust in society, economic-social problems, the concern of distance and transportation, and the existence of disabilities in old age, a working group of specialists and pundits is necessary to provide the required infrastructure. the need to formulate, revise, and monitor the implementation of the laws of third generation universities is formed to take appropriate planning and organization to remove obstacles and create third generation universities based on the cultural and social characteristics of iranian society, which is an important step toward promoting and improving the quality of life of the older adults.