رابطه فشار مراقبتی و کیفیت زندگی در مراقبین بیماران سالمند مبتلا به سرطان‌های سیستم گوارشی

مقدمه بروز سرطان‌ها خصوصاً سرطان‌های معده، کولورکتال و مری در سالمندان ایرانی رو به افزایش می‌باشد. درحال‌حاضر اعضای خانواده اغلب اوقات نیازهای بیماران سرطانی خود را شناسایی کرده و ارائه‌دهنده مراقبت‌های اصلی آنان می‌باشند. بنابراین مطالعه حاضر با هدف تعیین ارتباط فشار مراقبتی و کیفیت زندگی در  مراقبین بیماران سالمند مبتلا به سرطان‌های سیستم گوارشی مراجعه‌کننده به بیمارستان‌های منتخب شهر تهران در سال 1402 انجام شده است.روش بررسی پژوهش حاضر یک پژوهش توصیفی‌تحلیلی است. در این پژوهش ارتباط فشار مراقبتی و کیفیت زندگی در 280 نفر از مراقبین بیماران سالمند مبتلا به سرطان‌های سیستم گوارشی مراجعه‌کننده به بیمارستان‌های منتخب شهر تهران در سال 1402 بررسی شده است. نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای (از فروردین تا آذر سال 1402) انتخاب شدند. در این پژوهش از پرسش‌نامه‌های مشخصات فردی و اجتماعی، پرسش‌نامه بارمراقبتی zarit و شاخص کیفیت زندگی مراقب-سرطان (cqolc) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از spss نسخه 22 و آزمون‌های آماری توصیفی، تی تک‌نمونه‌ای و رگرسیون خطی تک‌متغیره تجزیه‌وتحلیل شدند و در تمام مراحل 05/0>p معنی‌دار تلقی شد. یافته ها نتایج مطالعه حاضر نشان داد میانگین نمره فشار مراقبتی در مراقبین بیماران سالمند مبتلا به سرطان دستگاه گوارش 14/10±30/63 بوده (0/001>p) که خود حاکی از متوسط بودن بار مراقبتی در مراقبین بیماران سالمند مبتلا به سرطان گوارشی می‌باشد. میانگین نمره کیفیت زندگی در مراقبین بیماران سالمند مبتلا به سرطان دستگاه گوارش 18/12±70/39 بوده است (0/001>p) که حاکی از نمره کیفیت زندگی پایین می‌باشد. بین بار مراقبتی مراقب و کیفیت زندگی مراقب ارتباط منفی و معنی‌داری مشاهده شد (0/001>p). با افزایش بار مراقبتی کیفیت زندگی مراقبین بیماران سالمند مبتلا به سرطان سیستم گوارش کاهش می‌یابد و میزان سهم تاثیرگذاری بار مراقبتی بر کیفیت زندگی مراقبین 30 درصد بوده است. نمره فشار مراقبتی با افزایش میانگین سن (0/04=p)، تعداد فرزند (0/03=p)، مدت‌زمان مراقبت (0/002=p)، مراقبین بازنشسته (0/03=p)، زندگی با دیگران (0/03=p). حمایت اجتماعی متوسط (0/002=p) در مراقبین افزایش می‌یابد و این افزایش معنی‌دار بوده است. در مراقبین افزایش میانگین سن (0/001=p)، تعداد فرزند (0/001=p)، مراقبین بازنشسته (0/04=p)، زندگی با همسر (0/01=p). حمایت اجتماعی کم و متوسط (0/001=p)، ابتلا به بیماری( افسردگی، آرتریت، دیابت، آسم و آنژین صدری) (0/003=p)، نمره کیفیت زندگی کاهش می‌یابد و این میزان کاهش معنی‌دار بوده است. نتیجه گیری بارمراقبتی می‌تواند نقش موثری در کاهش کیفیت زندگی مراقبین سالمندان مبتلا به سرطان دستگاه گوارشی داشته باشد و با کاهش فشار مراقبتی شاهد افزایش کیفیت زندگی در مراقبین سالمندان خواهیم بود. 

investigating the relationship between family caregiver burden and health-related quality of life among caregivers of elderly patients with gastrointestinal cancers

objectives the incidence of cancers, especially stomach, colorectal, and esophageal cancers, is increasing in the iranian elderly population. at present, family members often identify the needs of cancer patients and provide their main care. therefore, the present study determines the relationship between caregiver burden and quality of life in the caregivers of elderly patients with digestive system cancers referred to selected hospitals in tehran city, iran, in 2023.methods & materials this was a descriptive-analytical study. in this article, the relationship between caregiver burden and quality of life was investigated in 270 caregivers of elderly patients with digestive system cancers referred to selected hospitals in tehran city, iran, in 2023. sampling was done using a cluster sampling method, and the time limit was from march to december 2023. in this research, personal and social profile questionnaires, zarit care burden questionnaire, and cancer caregiver quality of life index were used. the data were analyzed using the spss software, version 22, along with statistical tests. descriptive statistics, one-sample t test, and univariate linear regression were used, and p<0.05 was considered significant in all stages.results the average score of caregiver burden among those caring for elderly patients with gastrointestinal cancer was 30.63±14.10, indicating  the average care burden in the caregivers of elderly patients with gastrointestinal cancer(p<0.001) the average score of quality of life in the caregivers of elderly patients with gastrointestinal cancer was 70.39±18.12, reflecting a low quality of life score (p<0.001). a significant negative relationship was observed between caregiver’s care burden and caregiver’s quality of life (p<0.001), meaning that as caregiver burden increases, quality of life decreases. caregiver burden accounted for 30% of the variation in quality of life. caregiver burden was significantly associated with increasing average age (p=0.04), number of children (p=0.03), duration of care (p=0.002), retired caregivers (p=0.03), and living with others (p=0.03). on the other hand, the average social support increases (p=0.002), and this increase has been significant. quality of life scores significantly declined among older caregivers (p=0.001), had more children (p=0.001), were retired (p=0.04), lived with a spouse (p=0.01), had low to moderate social support (p=0.001), or had chronic conditions such as depression, arthritis, diabetes, asthma, or angina pectoris (p=0.003).conclusion caregiving burden can play an effective role in reducing the quality of life of caregivers of the elderly with gastrointestinal cancer, and by reducing the caregiving pressure, we can observe an increase in the quality of life of caregivers of the elderly.