نظریه حق تقدم تملک در حقوق ایران

یکی از نهادهای کم‌تر شناخته‌شده در حقوق ما، نهاد «حق تقدم تملک» است که شناخت ماهیت آن دارای اهمیت بسزایی است. تشخیص اینکه آیا هر جواز یا اختیاری مفید حق برای دارندۀ اختیار است یا خیر، دارای آثار حقوقی متعددی است. پژوهش حاضر به دنبال آن است تا ضمن بیان احکام پراکندۀ موجود در قوانین و تحلیل آن‌ها درمورد نهاد مذکور، نظریۀ عمومی در باب حق تقدم تملک ارائه دهد. در این مقاله بدواً ماهیت خاص حق تقدم تملک و سپس ارکان آن مورد تحلیل قرار می‌گیرد و در انتها امکان انتقال ارادی و غیرارادی (ارث) آن بررسی می‌شود. نتیجۀ تحقیق آن است که حق تقدم تملک را نوعی حق می‌دانیم که تحت حمایت قانون ایجاد شده است و دارندۀ آن، به صرف اعلام ارادۀ خود، اثر حقوقی (تملک) را ایجاد می‌کند و دیگران بایستی در مقابل آن اعلام و ابراز ارادۀ دارنده، امتثال و اطاعت کنند. امتیاز این اختیار (سلطنت) بر جواز (یا اباحه و توانایی و آزادی عمومی) این است که به شخص معینی اختصاص دارد و این شخص در استفاده از آن، اولویت دارد.

the theory of priority right of gaining ownership in the iranian law

one of the lesserknown institutions in our law is the institution of &priority right of gaining ownership&, which is very important to know its nature. determining whether any authorityis a right or not has several legal implications. the present research aims to provide a general theory about the priority right of gaining ownership while stating the scattered rulings in the laws and analyzing them about the mentioned institution. in this article, firstly, the special nature of the priority right of gaining ownership and then its elements are analyzed, and finally, the possibility of voluntary and involuntary transfer (inheritance) is examined. the result of the research is that we consider the priority right of gaining ownershipas a kind of right that is created under the protection of the law, and its owner creates the legal effect (gaining ownership) simply by declaring his will, and others must declare and express the will of the owner in front of it. to comply and obey. the privilege of this authority (sovereignty) over the permission (or the general freedom and ability) is that it is dedicated for a specific person and this person has priority in using it.