خوانش دانشجویی از آموزش معارف اسلامی در دانشگاه شیراز: یک مطالعۀ کیفی

هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر، واکاوی چگونگی خوانش دانشجویان از آموزش دروس معارف اسلامی در دانشگاه شیراز بود. روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضامین براون و کلارک انجام شد. مشارکت‌کنندگان پژوهش، 16 نفر از دانشجویان کارشناسی دانشگاه شیراز بودند و نمونه‌گیری در این پژوهش از نوع هدفمند بود؛ زیرا هدف، انتخاب افرادی بود که تجربۀ مستقیم و غنی از دروس معارف اسلامی داشتند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و تحلیل شد که پیامد آن استخراج 48 کد اولیه، 12 زیرمضمون و پنج مضمون اصلی شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که دانشجویان تجربۀ خود را از دروس معارف به‌صورت دوگانه تفسیر کردند: برخی دروس معارف را فضایی برای تامل معنوی و تقویت هویت فرهنگی دانستند؛ در حالی که برخی دیگر این دروس را اجباری و غیرمرتبط تلقی کردند. عوامل موفقیت دروس معارف، شامل تعامل فعال استادان، محتوای مرتبط با مسائل دانشجویان و روشهای ارزشیابی‌ بود؛ در مقابل، فقدان گفتگوی آزاد، محتوای غیر منعطف و محدودیتهای ساختاری، به‌عنوان موانع شناسایی شدند. علاوه بر این، یافته‌ها نشان داد که دانشجویان انتظار محتوای کاربردی و متنوع و مرتبط با مسائل معاصر داشتند. همچنین از نظر دانشجویان، عوامل زمینه‌ای تاثیرگذار بر آموزش معارف اسلامی شامل رسانه‌های دیجیتال و تعاملات اجتماعی و فرهنگی بودند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر نیاز به بازنگری در محتوا، روشهای تدریس و ساختار آموزشی برای هماهنگی با نیازهای نسل جدید تاکید دارند. پیشنهادها شامل به‌روزرسانی محتوا، تقویت تعامل استاد- دانشجو و کاهش موانع ساختاری است.

students' interpretations of islamic studies education at shiraz university: a qualitative study

this study aimed to examine how undergraduate students at shiraz university perceive and interpret islamic studies courses. employing a qualitative design and braun and clarke's (2006) thematic analysis, the study involved 16 purposively selected participants with direct and substantial experience in these courses. data were collected through semi-structured interviews and analyzed to produce 48 initial codes, 12 sub-themes, and 5 overarching themes. the findings indicated that students interpreted their experiences in two contrasting ways: some considered islamic studies courses as opportunities for spiritual reflection and the reinforcement of cultural identity, whereas others regarded them as compulsory and irrelevant. key factors contributing to course effectiveness included active instructor–student interaction, content addressing students' concerns, and constructive assessment methods. conversely, barriers were identified as the lack of open dialogue, inflexible content, and structural limitations. moreover, students emphasized the need for practical, diverse, and contemporary content. they also highlighted the role of contextual factors such as digital media and socio-cultural interactions in shaping their learning experiences. overall, the study underscores the necessity of revising course content, pedagogical approaches, and institutional structures to better align with the needs of the new generation. practical recommendations include content modernization, enhancing teacher–student engagement, and minimizing structural barriers.