بررسی ارتباط میزان سرمی فریتین و دی - دایمر با فاکتورهای هماتولوژیک و بیوشیمیایی در بیماران مبتلا به کووید – 19

سابقه و هدف: فریتین و دی‌دایمر به‌ترتیب به‌عنوان شاخص‌های زیستی التهاب و اختلالات انعقادی، در ارزیابی شدت بیماری کووید-19 اهمیت یافته‌اند. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط این دو مارکر با مشخصه‌های دموگرافیک، بیوشیمیایی، هماتولوژیک و التهابی در بیماران مبتلا به کووید-19، انجام پذیرفت.مواد و روش ‌ها: در یک مطالعه مقطعی گذشته‌نگر (پرونده‌خوانی)، کلیه بیماران مبتلا به کووید-19 بستری‌ شده در بیمارستان بوعلی ‌سینا ساری طی بازه اسفند 1398 تا دی 1399 غربال‌گری شدند و پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، در نهایت 795 بیمار ( 442 زن ، 353 مرد) وارد تحلیل شدند. سطوح فریتین، دی‌دایمر، سنجش اوره، کراتینین، قند خون، آنزیم‌های کبدی، بیلی‌روبین‌ها، الکترولیت‌ها، esr،cbc ، crp و همچنین پارامترهای انعقادی (pt، inr، ptt) از پرونده‌های بیمار استخراج شدند.یافته‌ها: غلظت فریتین و دی‌دایمر در زنان به‌طور معنی‌داری بیش‌تر از مردان بود (0/001< p و 0/025= p). هر دو مارکر در سطوح بالای crp به‌طور چشمگیری افزایش داشتند (0/001< p). فریتین با شاخص‌های التهابی (wbc، neut، esr )، آنزیم‌های کبدی و اوره و کراتینین همبستگی مثبت و معنی‌داری داشت. دی‌دایمر نیز با شاخص‌های انعقادی (inr، pt، ptt)، آنزیم‌های کبدی و پارامترهای کلیوی همبستگی مثبت و با hb، hct و mch همبستگی منفی نشان داد. در تحلیل رگرسیون چندگانه، متغیرهای crp،  alpو ldh به‌طور مستقل با افزایش سطح فریتین مرتبط بودند؛ در حالی ‌که افزایش دی‌دایمر به‌طور معنی‌داری با افزایش crp، inr، تعداد گلبول‌های سفید و سطح فسفر همراه بود.استنتاج: پایش مداوم فریتین و دی‌دایمر به‌عنوان نشانگرهای زیستی کلیدی در کووید-19 که منعکس‌کننده شدت التهاب و خطر اختلالات انعقادی است، نتایج را بهبود می‌بخشد. 

investigating the relationship between serum ferritin and d-dimer levels and hematological and biochemical parameters in patients with covid-19

background and purpose: ferritin and d-dimer, as biomarkers of inflammation and coagulation disorders, respectively, play an important role in assessing the severity of covid-19. the aim of this study was to investigate the relationship between these two markers and patients’ demographic, biochemical, hematological, and inflammatory characteristics in covid-19.materials and methods: in this retrospective cross-sectional (record-based) study, all patients with confirmed covid-19 who were hospitalized at bu ali sina hospital, sari, between march 2020 and january 2021 were screened. after applying the inclusion and exclusion criteria, a total of 795 patients (442 women and 353 men) were included in the final analysis. data on ferritin, d-dimer, urea, creatinine, blood glucose, liver enzymes, bilirubin, electrolytes, esr, cbc, crp, and coagulation parameters (pt, inr, ptt) were extracted from patient records.results: ferritin and d-dimer concentrations were significantly higher in women than in men (p<0.001 and p=0.025, respectively). both markers were significantly elevated in patients with high crp levels (p<0.001). ferritin exhibited a positive and significant correlation with inflammatory indices (wbc, neutrophils, esr), liver enzymes, and renal parameters (urea and creatinine). d-dimer also showed a positive correlation with coagulation indices (inr, pt, ptt), liver enzymes, and renal parameters, and a negative correlation with hemoglobin (hb), hematocrit (hct), and mean corpuscular hemoglobin (mch). in multiple regression analysis, crp, alp, and ldh were independently associated with increased ferritin levels, whereas elevated d-dimer was significantly associated with increased crp, inr, white blood cell count, and phosphorus levels.conclusion: continuous monitoring of ferritin and d-dimer in covid-19 patients may improve clinical outcomes by guiding the management of inflammation and coagulation-related risks.