پتانسیل محافظتی آمبلی‌پرنین در برابر آسیب‌های تولیدمثلی ناشی از آکریلامید در موش نر

سابقه و هدف: آکریلامید ترکیبی شیمیایی حاصل از فرآیندهای صنعتی و پخت غذاست که می‌تواند عملکرد سیستم تولیدمثلی را مختل کند. با توجه به افزایش مواجهه انسان با این ترکیب، این مطالعه با هدف بررسی اثر محافظتی آمبلی‌پرنین در کاهش سمیت تولیدمثلی ناشی از آکریلامید در موش‌های نر انجام شد.مواد و روش ‌ها: در این مطالعه تجربی- آزمایشگاهی، 42 سر موش نر بالغ balb/c به شش گروه، کنترل، آکریلامید (60 میلی‌گرم بر کیلوگرم گاواژ)، آمبلی‌پرنین (12/5 میلی‌گرم بر کیلوگرم داخل صفاقی)، پارافین (حلال آمبلی‌پرنین)، آکریلامید + ویتامین e (100 میلی‌گرم بر کیلوگرم عضلانی) و آکریلامید + آمبلی‌پرنین، تقسیم شدند. تیمارها روزانه به مدت 7 روز ادامه یافت. پس از پایان دوره، نمونه‌های خون برای اندازه‌گیری tt، ft،lh  و fsh جمع‌آوری و اپیدیدیم برای ارزیابی تحرک، زنده‌مانی، تراکم و ناهنجاری‌های مورفولوژیک اسپرم بررسی شد. داده‌ها با آزمون anova یک‌طرفه و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شدند (0/05p<).یافته‌ها: آکریلامید سطوح tt، ft، fsh و lh و همچنین پارامترهای اسپرم شامل تحرک کل، تحرک پیش‌ رونده، تراکم و زنده‌مانی را به‌طور معنی‌داری کاهش داد، هر چند افزایش ناهنجاری‌های ساختاری اسپرم معنی‌دار نبود. آمبلی‌پرنین موجب افزایش معنی‌داری در  ttو ft شد، هر چند این افزایش به سطح نرمال نرسید. زنده‌مانی، تحرک کلی و تحرک پیش رونده اسپرم نسبت به گروه آکریلامید بهبود معنی‌داری نشان دادند، اما هم‌چنان نسبت به گروه کنترل در سطح پایین‌تری قرار داشتند. درمان با ویتامین e، مقادیر tt و ft را در حد نرمال افزایش داد و پارامترهای اسپرم به‌ویژه تحرک، تراکم و زنده‌مانی بهبود یافت. تیمارهای پارافین و آمبلی‌پرنین به‌تنهایی تغییر معنی‌داری نسبت به کنترل نداشتند. هیچ‌ یک از تیمارها اثر آکریلامید بر fsh و lh را تعدیل نکردند.استنتاج: ویتامین e نسبت به آمبلی‌پرنین اثر محافظتی قوی‌تری در برابر سمیت تولید مثلی ناشی از آکریلامید دارد. اگرچه آمبلی‌پرنین نیز فعالیت محافظتی نشان می‌دهد، اما در بهبود کامل وضعیت هورمونی و عملکرد اسپرم کمتر موثر است. 

protective potential of umbelliprenin against acrylamide-induced reproductive toxicity in male mice

background and purpose: acrylamide is a chemical compound formed during industrial processes and cooking that can disrupt reproductive system function. given the increased human exposure to this compound, this study aimed to investigate the protective effect of umbelliprenin in reducing acrylamide-induced reproductive toxicity in male mice.materials and methods: forty-two adult male balb/c mice were divided into six groups: control, acrylamide (60 mg/kg, administered orally by gavage), umbelliprenin (12.5 mg/kg, administered intraperitoneally), paraffin (the vehicle for umbelliprenin), acrylamide + vitamin e (100 mg/kg, administered intramuscularly), and acrylamide + umbelliprenin. treatments were administered daily for seven days. at the end of the experimental period, blood samples were collected to measure total testosterone (tt), free testosterone (ft), luteinizing hormone (lh), and follicle-stimulating hormone (fsh) levels. the epididymis was examined to assess sperm motility, viability, concentration, and morphological abnormalities. data were analyzed using one-way anova followed by tukey’s post hoc test (p < 0.05).results: acrylamide significantly reduced the levels of tt, ft, fsh, and lh, as well as sperm parameters including total motility, progressive motility, concentration, and viability. the increase in sperm structural abnormalities was not statistically significant. umbelliprenin treatment resulted in a significant increase in tt and ft levels, although these values did not return to normal levels. sperm viability, total motility, and progressive motility showed significant improvement compared to the acrylamide group but remained lower than those of the control group. notably, treatment with vitamin e restored tt and ft levels to values close to normal and also improved sperm parameters, particularly motility, concentration, and viability. the paraffin and umbelliprenin groups showed no significant changes compared with the control group. none of the treatments modulated the effects of acrylamide on fsh and lh levels.conclusion: vitamin e exerts a stronger protective effect than umbelliprenin against acrylamide-induced reproductive toxicity. although umbelliprenin also shows protective activity, it is less effective in fully restoring hormonal balance and sperm function.