ابزارهای حقوقی حل و فصل چالش های قانون ایمنی زیستی در خصوص محصولات تراریخته در پرتو حقوق بین الملل محیط زیست

با توجه به گسترش تولید و مصرف محصولات تراریخته در سطح جهانی و نظر به اهمیت به کارگیری تدابیر و مقررات لازم برای استفاده ایمن از مزایای این قبیل محصولات و جلوگیری از بروز مخاطرات احتمالی زیست محیطی و سلامت آنها، تدوین قوانین و مقررات ایمنی زیستی در هر کشور دارای اهمیت فراوانی است.. بررسی های صورت گرفته نشان می دهد که متن قانون ملی ایمنی زیستی دارای اشکالاتی است که منجر شده تا دستورالعمل ها و شیوه نامه های اجرایی تهیه شده توسط دستگاه های اجرایی ذیصلاح نیز دارای اشکالات فراوانی شوند و سوال مطروحه در این مقاله این بود که آیا قانون ایمنی زیستی ما در حال حاضر راهکارهای حقوقی را در جهت حمایت از مصرف کنندگان محصولات تراریخته داراست یا خیر؟ خلاها و راهکارهای حقوقی چه چیز میتواند باشد؟ از این رو، در مقاله حاضر تلاش شدهاست؛ با بررسی قانون ملی ایمنی زیستی ایران و مقررات مربوطه و مقایسه آن با متن پروتکل ایمنی زیستی کارتاهنا و همچنین قوانین ایمنی زیستی 10 کشور از چهار قاره مختلف با دیدگاه های مختلف؛ که عضو پروتکل کارتاهنا بوده یا نبوده و در زمینه تولیدات و رهاسازی و نیز مصرف محصولات تراریخته فعالیت دارند؛ نقاط ضعف و قوت قانون ملی ایمنی زیستی و دستورالعمل های مربوطه را مشخص و راهکارهایی حقوقی جهت تدوین چارچوب حقوقی مناسب ارائه گردد.

legal tools to resolve biosafety challenges of transgenic products in the light of international environmental law

considering the global spread of production and consumption of transgenic products and due to the importance of taking required measures and having necessary regulations for safely use of these products and to avoid potential dangers to the environment and their health, it is very critical for each country to codify laws and regulations on biosafety. thus, it is essential to make, approve and implement proper laws and regulations at the national level. the present study reviewed biosafety laws and regulations in iran and their shortcomings as well as biosafety laws of 10 countries from europe, asia, america and oceania. except for world trade organization and nagoya-kuala lumpur supplementary protocol, iran has acceded to all related protocols and regulations. moreover, biosafety national law, paragraph (b) of executive regulations of article (7) of the biosafety law and executive instructions of ministry of agriculture, ministry of health and medical education and department of environment have been ratified in iran. the studies show that the text of biosafety national law has some shortcomings and as a result, executive regulations and instructions of competent executive organizations have many problems. therefore, in this study, iran's biosafety national law and related regulations were reviewed and compared with the text of cartagena protocol on biosafety and also biosafety laws in 10 countries from four different continents with different viewpoints (from asia: china, japan, india; from europe: european union, germany and spain; from america: brazil, argentina, canada and america; from oceania: australia). the countries are or are not parties to the cartagena protocol and are active in production, release and consumption of transgenic products. in doing so, the study has tried to define strengths and weaknesses of biosafety national law and related instructions and develop a proper framework for it.