انتخاب مناطق حفاظتی با تنوع‌زیستی بالا از طریق نرم افزار مارکسان ( مطالعه موردی : منطقه ساحلی غرب استان هرمزگان)

زمینه و هدف: برای حفظ تنوع زیستگاه‌ها و جمعیت‌های حیات وحش چاره‌ای جز انتخاب مناسب مناطق حفاظتی که نماینده تنوع زیستی باشند وجود ندارد. یکی از روش‌های انتخاب مناطق حفاظتی با تنوع زیستی بالا، استفاده از نرم افزار مارکسان است. هدف اصلی این مطالعه تعیین لکه‌های مناسب حفاظتی با تنوع‌زیستی بالا از طریق نرم افزار مارکسان و شناسایی لکه‌های حفاظتی تحت فشار کانون‌های آلاینده در منطقه ساحلی غرب استان هرمزگان است. روش بررسی: برای شناسایی لکه‌های مناسب حفاظتی با تنوع زیستی بالا از الگوریتم مذاب‌سازی شبیه‌سازی شده نرم افزار مارکسان در قالب دو سناریو استفاده گردید و به این منظور 36 معیار حفاظتی مورد بررسی قرار گرفت. جهت تعیین پراکنش گونه‌های گیاهی و جانوری به‌عنوان معیارهای حفاظتی، پراکنش کانون‌های آلاینده و مناطق تحت‌ حفاظت موجود از نرم افزار 10.3arcgis استفاده شده است. با تلفیق نتایج سناریو منتخب با نقشه منابع آلاینده، لکه‌های حفاظتی تحت‌فشار کانون های آلاینده شناسایی شدند. یافته‌ها: نتایج اجرای نرم افزار مارکسان که در سال 1399 انجام شد، نشان داد که مناطق حفاظتی منتخب و مناطق تحت حفاظت موجود سازمان محیط زیست به لحاظ حفظ تنوع زیستی تطابق لازم را ندارند و برای حفاظت 50 درصد هر یک از معیارهای حفاظتی (سناریوی دوم)، نیاز است 801349 هکتار به سطح مناطق حفاظت شده فعلی اضافه گردد و باید فشار صنایع را دربخش‌های شرقی و مرکزی زیر حوضه کاهش داد. بحث و نتیجه‌گیری: در نهایت می‌توان نتیجه گرفت با توجه به این‌‎که سناریو دوم تمام معیار‌های حفاظتی را به‌جز یک معیار پوشش داده است، این سناریو به لحاظ دستیابی به معیار‌های حفاظتی می‌تواند به عنوان بهترین سناریو مطرح گردد و با تلفیق نتایج سناریو دوم با نقشه منابع آلاینده مشخص گردید لکه‌های حفاظتی در قسمت شرقی و مرکزی منطقه مورد مطالعه تحت‌فشار هستند. بنابراین توسعه مناطق حفاظت شده فعلی به سمت نواحی غربی منطقه توصیه می شود.

selection of conservation areas with high biodiversity by marxan software (case study: coastal area at the west of hormozgan province)

background and objective: in order to preserve diversity of habitats and wildlife, it is inevitable to select the suitable conservation areas representing biodiversity. one of the ways to select conservation areas with high biodiversity is to use marxan software. the aim of this study was to determine suitable conservation patches with high biodiversity by marxan software and to identify conservation patches under the pressure of pollutant hotspots in the coastal area at the western part of hormozgan province. material and methodology: in order to identify the conservation areas with high biodiversity, simulated annealing algorithm of marxan software was used in two scenarios and for this purpose, 36 protection criteria were examined. arcgis 10.3 software was also employed to determine the distributions of plant and animal species, as conservation criteria, pollutant hotspots and the existing protected areas. the conservation patches under the pressure of pollutant hotspots were identified by integrating the results of the selected scenario into the map of pollutant sources. findings: results of marxan software which was done in 2020, revealed that the selected conservation areas and the existing areas protected by the department of environment were not compatible in terms of biodiversity conservation, nearly 801349 hectares was required to protect 50% of each conservation criterion (second scenario), and the pressure of industrial centers on the eastern and central parts of kal-mehran basin should be reduced. discussion and conclusion: since the second scenario covered all the conservation criteria, except for one criterion, it was considered as the best scenario for achieving the conservation goals. integration of the results from the second scenario into the map of pollutant resources indicated that the conservation patches at the eastern and central parts of the study area were under pressure. therefore, it was recommended to expand the current protected areas towards the western parts of the study area.