تولید جهش‌یافته‌های بنفشه آفریقایی (saintpaulia ionantha) با استفاده از تابش اشعه گاما

این تحقیق با هدف بررسی امکان ایجاد تنوع و دست‌یابی به ژنوتیپ‌های‌ جدید با استفاده از اشعه گاما در کشت درون شیشه‌ای گیاه بنفشه آفریقایی انجام شد. در این بررسی ابتدا ریزنمونه‌ها در شرایط این ویترو کشت و سپس با دُزهای مختلف اشعه گاما تیمار شدند. نتایج نشان داد که افزایش دُز اشعه گاما سبب کاهش درصد باززایی ریزنمونه‌ها، تعداد گیاهچه باززا شده و تعداد برگ آن‌ها شد. هم‌چنین افزایش دُز اشعه گاما سبب افزایش تنوع و تغییرات مورفولوژیک در گیاهان باززا شده گردید. به‌طوری که در برگ‌ها تغییر رنگ، شکل، اندازه و پیچش مشاهده شد و برخی گل ‌ها کم‌پَر شدند و یا تغییر شکل یافتند. ارزیابی تنوع ژنتیکی نمونه‌های تیمار شده با استفاده از نشانگر issr و 8 آغازگر در انجام واکنش pcr انجام شد که در مجموع 71 باند قابل امتیازدهی ایجاد شد. بررسی دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه‌ای با استفاده از ضریب تشابه جاکارد و روش الگوریتم upgma تنوع بالایی را در بین نمونه‌های مورد بررسی نشان داد. جهش‌یافته‌های ایجاد شده با یک سطح تیمار در سطح تشابه 0/51 درصد به 4 گروه اصلی تقسیم‌بندی شدند و دامنه تشابه ژنتیکی از 0/98-0/45 متغیر بود. در نهایت 5 جهش‌یافته حاصل از دُزهای مختلف اشعه گاما با مقایسه تغییرات مورفولوژیکی و مولکولی مورد تایید قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که می‌توان از تابش گاما و القای تنوع در شرایط کشت بافت به عنوان راهبردی مناسب جهت افزایش تنوع در این گیاه استفاده نمود.

production of african violet mutants (saintpaulia ionantha) using gamma radiation

saintpaulia ionantha is an attractive ornamental plant. to induce diversity by creating distinct genotypes of african violet in vitro gamma rays were applied as physical and chemical mutagens. explants were cultured in ms medium containing 2 mg l-1 ba, 1 mg l-1 naa, 30g l-1 sucrose, and 7g l-1 agar. after two days they were treated with radiation (0, 20, and 40gy). the dose of 40gy reduced explant regeneration and the number of regenerated plantlets and leaves. this caused enhanced variation and morphological changes. the leaves’ color, shape, and size were modified. afterward, the genetic diversity of the mutant plants was investigated with an issr marker. eight primer pairs in pcr amplified different fragments of genomic dna. overall, 71 bands were scored. the dendrogram of cluster analysis using the jaccard coefficient and upgma algorithm showed high variability. the mutants were divided into 4 groups with a similarity of 0.51%. the genetic similarity coefficient varied between 0.45-0.98 and 6 mutants were introduced based on morphological and molecular variations. the results showed that in vitro mutagenesis of african violets by gamma radiation is a suitable strategy to increase diversity.