حفاظت و مرمت جامعه‌محور (موردپژوهی قرآن نِگِل)

بررسی اسناد بین‌المللی حفاظت و مرمت نشان‌دهندۀ یک تغییر تدریجی در رویکردهای حفاظت و مرمت است. تاکنون رویکردهای متفاوتی در حفاظت و مرمت از میراث فرهنگی حاکم بوده است و این رویکردها، روش و علوم مورداستفاده در حفاظت و مرمت را تحت‌تاثیر قرار داده‌اند. رویکرد بالا به پایین تا قبل از منشور بورا حاکم بود و بسیاری از مرمت‌ها بر پایۀ این رویکرد شکل گرفته است. در این رویکرد، روش‌های پوزیتیویستی حاکم هستند که بر جسم و مادۀ تشکیل‌دهندۀ شئ تاریخی فرهنگی تاکید دارند. نتیجۀ یک سیستم پوزیتیویستی بسیاری از معانی غلیظ مرتبط با میراث، ازجمله احساسات مردم و وابستگی‌های عاطفی مرتبط با اثر را از دست خواهد داد. پس از «منشور بورا» با گسترش نسبی‌گرایی فرهنگی رویکرد تغییر کرده و رویکرد پایین به بالا، یعنی مشارکت فعال مردم در حفاظت و مرمت و حفاظت جامعه‌محور حاکم می‌شود. نکتۀ مهم این‌که در عمل کمتر به این موارد پرداخته شده است. عوامل زیادی در فرآیند حفاظت و مرمت دخالت دارند که جامعۀ اثر یک عامل مهم در فرآیند حفاظت و مرمت است. مردم به‌عنوان بخش مهمی از ذی‌نفعان مرتبط با آثار تاریخی فرهنگی، بایستی در فرآیند حفاظت و مرمت درنظر گرفته شوند. هدف از این تحقیق پرداختن به فرآیند حفاظت و مرمت و تاثیرات عوامل اجتماعی دخیل در آن است. یکی از این موارد حفاظت و مرمت قرآن نِگِل در شهرستان سنندج است. نوع خط و ضخامت کاغذ آن موجب‌شده که مردم باور داشته باشند که از نسخه‌های آغازین قرآن است. در این جستار فرآیند حفاظت و مرمت قرآن نِگِل با روش کیفی (موردپژوهی) مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که فرآیند حفاظت و مرمت قرآن نِگِل از آنجایی‌که یک حفاظت و مرمت «جامعه محور» متکی‌بر علوم نرم و علوم سخت و با یک رویکرد پایین به بالا انجام شده است؛ یک حفاظت و مرمت کاملاً متفاوت و خاص بوده است و از همۀ این جهات دارای اهمیت است. همچنین مردمی که اثر در آن واقع شده است، سهم مهمی در فرآیند حفاظت و مرمت دارند و بایستی به آن توجه ویژه شود.

community-oriented conservation and restoration (case study of negel qurans)

the review of international conservation and restoration documents shows a gradual change in conservation and restoration approaches. until now, there have been different approaches in the conservation and restoration of cultural heritage and these approaches have influenced the methods and sciences used in conservation and restoration. the top-down approach prevailed before the burra charter and many restorations have been based on this approach. in this approach, positivist methods are dominant, which emphasize the body and matter that make up the cultural historical object. the result of a positivist system will miss many of the rich meanings associated with heritage, including people’s feelings and emotional attachments associated with the work. after the burra charter, with the spread of cultural relativism, the approach has changed and the bottom-up approach, i.e. the active participation of the people in conservation, restoration, and “community-oriented” conservation, has become the rule. the important point is that in practice, these cases have been addressed less. many factors are involved in the conservation and restoration process, and the community where the work is located is an important factor in the conservation and restoration process. people, as an important part of the stakeholders related to historical cultural monuments, should be considered in the process of conservation and restoration. the purpose of this research is to deal with the conservation and restoration process and the effects of social factors involved in it. one of these cases is the conservation and restoration of the negel quran in sanandaj city. the type of writing and the thickness of its paper have led people to believe that it is one of the early versions of the qur’an. in this research, the process of conservation and restoration of negel quran was investigated and analyzed with a qualitative method (case study). the results show that the process of conservation and restoration of the negel quran, since it is a “community-oriented” conservation based on soft and hard sciences and with a bottom-up approach; a conservation and restoration has been completely different and special and is important in all these aspects.