بهبود ویژگی‌‌های مورفوفیزیولوژیک و فیتوشیمیایی آویشن باغی با محلول‌پاشی کیتوزان و جلبک دریایی ascophyllum nodosum

امروزه یکی از روش‌‌های سازگار با محیط زیست جهت افزایش بیوسنتز متابولیت‌‌های ثانویه در گیاهان دارویی، استفاده از الیسیتورهای زیستی است. به‌همین دلیل پژوهش حاضر به‌‌منظور بررسی اثر کودهای زیستی کیتوزان و جلبک دریایی بر خصوصیات کمی و کیفی آویشن باغی صورت گرفت. آزمایش به‌‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌‌های کامل تصادفی با دو فاکتور کود مایع کیتوزان (صفر، 3، 6 و 9 میلی‌‌لیتر در لیتر) و عصاره جلبک دریایی (صفر، 5/2، 5 و 10 میلی‌‌لیتر در لیتر) با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که تمامی تیمارهای آزمایشی سبب افزایش معنی‌‌دار برخی صفات مورد مطالعه گردید؛ به‌‌طوری‌‌که بالاترین میزان ارتفاع بوته، رنگدانه‌‌های فتوسنتزی و کاروتنوئید با کاربرد همزمان 6 میلی‌‌لیتر در لیتر کیتوزان و 10 میلی‌‌لیتر در لیتر جلبک دریایی به دست آمد. همچنین کاربرد بالاترین سطح کودی (9 میلی‌‌لیتر در لیتر کیتوزان و 10 میلی‌‌لیتر در لیتر جلبک دریایی) سبب تولید بیشترین قطر ساقه اصلی (67/1 برابر تیمار شاهد)، وزن تر و خشک اندام هوایی (افزایش 98 درصدی نسبت به شاهد)، عملکرد بیولوژیک، فنول کل (75 درصد افزایش نسبت به شاهد)، و فلاونوئید کل (81/3 میلی‌‌گرم کوئرستین بر گرم وزن خشک) گردید. حداکثر تولید اسانس در گیاه آویشن باغی نیز در نتیجه‌‌ی محلول‌‌پاشی توام 3 میلی‌‌لیتر در لیتر کیتوزان به همراه 10 میلی‌‌لیتر در لیتر جلبک دریایی مشاهده شد که حدود 25/3 برابر نسبت به تیمار شاهد افزایش داشت. بنابراین استفاده از کودهای زیستی می‌‌تواند روشی موثر در بهبود کمیت و کیفیت آویشن باغی و همچنین حفظ محیط زیست و افزایش امنیت غذایی و دارویی گیاهان به دلیل کاهش مصرف کودهای شیمیایی باشد.امروزه یکی از روش‌‌های سازگار با محیط زیست جهت افزایش بیوسنتز متابولیت‌‌های ثانویه در گیاهان دارویی، استفاده از الیسیتورهای زیستی است. به‌همین دلیل پژوهش حاضر به‌‌منظور بررسی اثر کودهای زیستی کیتوزان و جلبک دریایی بر خصوصیات کمی و کیفی آویشن باغی صورت گرفت. آزمایش به‌‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌‌های کامل تصادفی با دو فاکتور کود مایع کیتوزان (صفر، 3، 6 و 9 میلی‌‌لیتر در لیتر) و عصاره جلبک دریایی (صفر، 5/2، 5 و 10 میلی‌‌لیتر در لیتر) با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که تمامی تیمارهای آزمایشی سبب افزایش معنی‌‌دار برخی صفات مورد مطالعه گردید؛ به‌‌طوری‌‌که بالاترین میزان ارتفاع بوته، رنگدانه‌‌های فتوسنتزی و کاروتنوئید با کاربرد همزمان 6 میلی‌‌لیتر در لیتر کیتوزان و 10 میلی‌‌لیتر در لیتر جلبک دریایی به دست آمد. همچنین کاربرد بالاترین سطح کودی (9 میلی‌‌لیتر در لیتر کیتوزان و 10 میلی‌‌لیتر در لیتر جلبک دریایی) سبب تولید بیشترین قطر ساقه اصلی (67/1 برابر تیمار شاهد)، وزن تر و خشک اندام هوایی (افزایش 98 درصدی نسبت به شاهد)، عملکرد بیولوژیک، فنول کل (75 درصد افزایش نسبت به شاهد)، و فلاونوئید کل (81/3 میلی‌‌گرم کوئرستین بر گرم وزن خشک) گردید. حداکثر تولید اسانس در گیاه آویشن باغی نیز در نتیجه‌‌ی محلول‌‌پاشی توام 3 میلی‌‌لیتر در لیتر کیتوزان به همراه 10 میلی‌‌لیتر در لیتر جلبک دریایی مشاهده شد که حدود 25/3 برابر نسبت به تیمار شاهد افزایش داشت. بنابراین استفاده از کودهای زیستی می‌‌تواند روشی موثر در بهبود کمیت و کیفیت آویشن باغی و همچنین حفظ محیط زیست و افزایش امنیت غذایی و دارویی گیاهان به دلیل کاهش مصرف کودهای شیمیایی باشد.

improving the morphophysiological and phytochemical traits of garden thyme sprayed by chitosan and ascophyllum nodosum

nowadays, one of the environmentally friendly methods to increase the biosynthesis of secondary metabolites in medicinal plants is the use of biological elicitors. for this reason, the present study was conducted to investigate the effect of chitosan and seaweed biofertilizers on the quantitative and qualitative traits of garden thyme. this experiment was factorial in the form of a randomized complete block design with two factors: chitosan liquid fertilizer (0, 3, 6 and 9 ml.l-1) and seaweed extract (0, 2.5, 5 and 10 ml.l-1) was performed with three replications. the results showed that all the experimental treatments caused a significant increase in the studied traits; so that the highest amount of plant height, photosynthetic pigments and carotenoid were obtained with the simultaneous application of 6 ml.l-1 of chitosan and 10 ml.l-1 of seaweed. also, the application of the highest level of fertilizer (9 ml.l-1 of chitosan and 10 ml.l-1 of seaweed) resulted in the production of the largest diameter of the main stem (1.67 times the control), fresh and dry weight of aerial parts (98% increase compared to control), biological yield, total phenol (75% increase compared to control), and total flavonoid (3.81 mg of quercetin per gram of dry weight). the maximum production of essential oil in garden thyme was also observed as a result of foliar spraying of 3 ml.l-1 of chitosan along with 10 ml.l-1 of seaweed, which was about 3.25 times higher than the control. therefore, the use of biofertilizers can be an effective way to improve the quantity and quality of garden thyme, as well as preserve the environment and increase the food and medicinal safety of plants due to the reduction in the use of chemical fertilizers.