بهینه‌سازی کشت درون شیشه‌ای انجیر (ficus carica l.) رقم سبز از ریزنمونه‌های جوانه انتهایی و جانبی

امروزه ریزازدیادی گیاهان به‌عنوان روش اصلی تکثیر بسیاری از گونه‌های گیاهی، به‌ویژه گونه‌های گیاهی چوبی و مقاوم مانند درخت انجیر در نظر گرفته می‌شود. با این وجود، ریزازدیادی هنوز هم با محدودیت‌هایی از قبیل آلودگی‌های اندوفیت، ترشح ترکیبات فنولی و عدم وجود یک پروتکل ریزافزایی قابل‌اعتماد برای شماری گونه‌ها همراه است. هدف اصلی این مطالعه، دستیابی به یک پروتکل ریزافزایی قابل‌اعتماد و کارآمد از ریزنمونه جوانه انتهایی و جانبی برای انجیر، رقم سبز به‌عنوان با ارزش‌ترین رقم انجیر در ایران بود. در آزمایش اولیه غلظت‌های مختلف آنتی بیوتیک سفتریاکسون (صفر، 50، 150،100، 200 و 250 میلی‌گرم بر لیتر) برای حذف آلودگی اندوفیت باکتریایی ریزنمونه‌ها بررسی شد. برای مرحله استقرار، اثر دو محیط کشت پایه نمک (ms, wpm) و ترکیبات تنظیم کننده رشد گیاهی شامل ba در غلظت صفر، 0.5، 1 و 1.5 میلی‌گرم در لیتر و naa در غلظت صفر و 0.1 میلی‌گرم بر لیتر مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله پرآوری محیط کشت ms حاوی غلظت‌های مختلف ba (صفر، 0.5، 1 و 2 میلی‌گرم در لیتر) ارزیابی شد. برای مرحله ریشه‌زایی از محیط کشت 2.1ms  حاوی غلظت‌های مختلف iba (صفر، 0.5، 1 و 1.5 میلی گرم بر لیتر) استفاده شد و پس از چهار هفته (پایان مرحله ریشه‌زایی) شاخص های درصد ریشه‌زایی، تعداد ریشه‌ها و طول ریشه محاسبه شدند. نتایج نشان داد که باکتری‌های اندوفیت با کاربرد 250 میلی‌گرم در لیتر سفتریاکسون با موفقیت حذف شدند. محیط کشت ms حاوی 0.5 میلی‌گرم در لیتر ba به تنهایی و یا همراه با 0.1 میلی‌گرم در لیتر naa بهترین محیط کشت مرحله استقرار بود. علاوه بر این، محیط کشت ms حاوی 2 میلی‌گرم در لیتر ba به عنوان بهترین محیط تکثیر با میانگین 3.2 شاخه شناسایی شد که به طور قابل توجهی متفاوت از سایر تیمارهای مورد استفاده بود. محیط کشت 2.1ms  حاوی 1.5 میلی گرم iba بیشترین درصد ریشه‌زایی (88.26 درصد)، طول ریشه (6.15 سانتی‌متر) و تعداد ریشه به ازاء قلمه (8.46) را نشان داد. 

optimization of micropropagation of fig (ficus carica l.) cv. sabz using shoot tip and single node explants

nowadays, plant micropropagation is considered the main propagation method for numerous plant species, especially recalcitrant woody species, including the fig tree. however, micropropagation is still associated with some limitations, such as endophyte contaminations, phenolic compound secretion, and the lack of a reliable micropropagation protocol for many species. thus, the main purpose of this study was to establish a reliable and efficient micropropagation protocol for f. carica cv. sabz, as the most precious fig cultivar in iran. for the elimination of endophytic bacteria contaminations, an initial experiment including different concentrations of ceftriaxone antibiotic (0, 50, 100, 150, 200 and 250 mg l-1) was carried out. in the establishment stage, the effect of two basal media (ms and wpm) and pgrs combinations, including the interactions of ba (0, 0.5, 1, and 1.5 mg l-1) × naa (0 and 0.1 mg l-1) were investigated. in the shoot proliferation stage, the ms medium and the effect of different concentrations of ba (0, 0.5, 1, and 2 mg l-1) were evaluated. in the rooting stage, the effect of different concentrations of iba (0, 0.5, 1, and 1.5 mg l-1) and half-ms medium were evaluated. after four weeks (the end of the rooting stage), parameters of rooting percentage, root numbers, and root length were calculated. the results demonstrated that the endophytic bacteria were successfully eliminated by using 250 mg l-1 of ceftriaxone in the culture medium. ms medium supplemented with 0.5 mg l-1 ba with or without 0.1 mg l-1 naa was found as the best establishment medium (100 %). besides, ms medium enriched with 2 mg l-1 ba was identified as the best proliferation medium with a mean of 3.2 shoots/explant which displayed a significantly different from other proliferation treatments. ½ ms medium containing 1.5 mg l-1 iba resulted in the highest rooting percentages (88.26%), root length (6.15 cm), and root numbers (8.46).