بررسی اثر کاربرد باکتری‌های محرک رشد و اسید سالیسیلیک بر خصوصیات زراعی و محتوای اسانس بومادران در شرایط تنش خشکی

به‌منظور بررسی اثر باکتری‌‌های محرک رشد و اسید سالیسیلیک در شرایط تنش خشکی بر گیاه بومادران، آزمایشی به‌صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در طی دو سال (1398 و 1399) در یک مزرعه آزمایشی در شهرستان باشت از توابع استان کهگیلویه و بویراحمد اجرا شد. تنش خشکی به عنوان عامل اصلی در دو سطح تنش خشکی و عدم تنش خشکی و فاکتورهای فرعی شامل محلول پاشی با اسید سالیسیلیک در دو سطح شاهد (محلول پاشی با آب مقطر) و محلول پاشی با اسید سالیسیلیک (400 میلی گرم در لیتر) و استفاده از باکتری‌‌های محرک رشد در چهار سطح شاهد (عدم تلقیح با باکتری)، تلقیح با باکتری سودوموناس، تلقیح با باکتری ازتوباکتر و تلقیح با هر دو باکتری به‌‌ترتیب به پلات‌‌های اصلی و فرعی اختصاص داده شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب دو ساله نشان داد اثر سال، تنش خشکی، باکتری، اسید سالیسیلیک و برهمکنش اثر تنش خشکی × اسید سالیسیلیک × باکتری بر صفات ارتفاع بوته، عملکرد ساقه، وزن هزار دانه، عملکرد گل، عملکرد بیولوژیک و محتوای اسانس معنی‌‌دار بود. میانگین عملکرد گل در سال اول 731.45 کیلوگرم در هکتار بود که نسبت به سال دوم اختلاف معنی‌‌داری داشت. بیشترین ارتفاع بوته (65.94 سانتی‌‌متر) در تیمار کاربرد ازتوباکتر و اسید سالیسیلیک در شرایط آبیاری به‎دست آمد. این در حالی است که در هر دو شرایط عدم تنش و تنش خشکی بیشترین وزن هزار دانه (0.29 و 0.23 گرم)، عملکرد گل (1389 و 492 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک (8634 و 4106 کیلوگرم در هکتار)، شاخص برداشت (16.09 و 11.99 درصد)، محتوای اسانس (1.41 و 0.80 درصد) و عملکرد اسانس (1.77 و 19.54 کیلوگرم در هکتار) در تیمار کاربرد همزمان دو باکتری و اسید سالیسیلیک به دست آمد که با سایر تیمارها تفاوت معنی‌‌داری نشان داد. نتایج این آزمایش نشان داد اگرچه تنش خشکی موجب کاهش معنی‌‌دار تمام صفات بویژه عملکرد گل، محتوای و عملکرد اسانس شد، کاربرد باکتری‌‌های محرک رشد و یا اسید سالیسیلیک بویژه در تیمار کاربرد همزمان دو باکتری و اسید سالیسیلیک باعث کاهش قابل توجه خسارت تنش خشکی بر عملکرد گل، محتوای و عملکرد اسانس در مقایسه با شاهد شد.

effect of application of plant growth-promoting rhizobacteria and salicylic acid on agronomic properties and essential oil content of yarrow (achillea millefolium l.) under drought stress conditions

to observe the effect of plant growth-promoting rhizobacteria (pgpr) and salicylic acid under drought stress conditions on yarrow, an experiment was arranged as split-plot factorial based on a randomized complete block design with three replications in a research farm in basht, kohgiluyeh and boyer-ahmad provice, during two years (2018 and 2019). drought stress as the main factor in two levels (drought and non-drought stress), and secondary factors include foliar spraying with salicylic acid in two levels: control (no foliar spraying) and foliar spraying with salicylic acid (400 mg/l), and pgpr at four levels: control (no inoculation with bacteria), inoculation with pseudomonas, inoculation with azotobacterial and inoculation with both bacteria were assigned to the main and sub-plots, respectively. the results of a two-year combined variance analysis showed that effects of year, drought stress, bacteria, salicylic acid and drought stress × salicylic acid × bacteria on plant height, thousand seed weight, flower yield, biological yield, essential oil content, and essential oil yield were significant. the average flower yield in the first year was 731.45 kg/ha, which had a significant difference compared to the second year. the highest plant height (65.94 cm) was obtained from azotobacterial and salicylic acid treatment under non-drought stress conditions. meanwhile, in both conditions (non-drought stress and drought stress), the maximum thousand seed weight (0.29 and 0.23 g), flower yield (1389 and 492 kg/ha), biological yield (8634 and 4106 kg/ha), harvest index (16.09 and 11.99 %), essential oil content (1.41 and 0.80 %) and essential oil yield (1.77 and 19.54 kg/ha) were obtained for bacteria and salicylic acid treatment. although drought stress caused a significant decrease in all traits, especially flower yield, essential oil content and yield, the use of growth-promoting bacteria or salicylic acid, especially in the treatment of simultaneous application of two bacteria and salicylic acid, significantly reduced the damage of drought stress on flower yield, essential oil content and yield compared to the control.