تغییرهای ترکیبات فیتوشیمیایی و رنگدانه‌های فتوسنتزی‌ ساقه و برگ نژادگان‌‌‌های تمشک‌سیاه (rubus sanctus) ایران در طول فصل رشد

ایران به‏دلیل شرایط آب‌و‌هوایی گوناگون، تنوع بالایی ازگونه‏های گیاهان باغی از جمله تمشک‌سیاه‌ را دارا است. تمشک‌سیاه‌ به‌دلیل دارا بودن ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی، یکی از مهم‌ترین منابع تامین‏کننده آنتوسیانین و ترکیبات آنتی‏اکسیدانی است. مطالعه حاضر به‏منظور بررسی تنوع در ویژگی‌های فیتوشیمیایی و رنگدانه‌های نژادگان‌‌های تمشک‌سیاه‌ ایران انجام‏ گرفت. برای این منظور، چهار نژادگان‌‌ از گونه r. sanctus از کلکسیون تمشک‌سیاه‌ دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز انتخاب و در آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در دو سال مورد بررسی قرار گرفتند. در سه زمان مختلف نمونه‌برداری خرداد (شروع گرما)، مرداد (اوج گرما) و مهر (کاهش گرما) از هر دو بافت برگ و ساقه نژادگان‌‌های مورد بررسی نمونه تهیه شد و به آزمایشگاه انتقال‏یافت. در نهایت از نمونه‌های تهیه‏شده عصاره گیاهی استخراج گردید و صفات ic50، فلاونوئید، فلاونون، فنول‌ کل، آنتوسیانین، کلروفیل (a، b و کل) کارتنوئید اندازه‌گیری شد. بر‏اساس نتایج به‏دست‏آمده اختلاف معنی‌داری بین نژادگان‌‌های بررسی‏شده از لحاظ صفات به ترتیب در برگ و ساقه ic50 (33.17-72.95 درصد، 139.68-101.07 درصد)، فنول‌ کل (172.17-117.77، 138.79-79.16 میلی‌گرم بر صد گرم ماده خشک)، فلاونوئید (389.76-275.79، 151.44-100.03 میلی‌گرم بر صد گرم ماده خشک)، فلاونون (54.06- 35.30 ، 54.17- 30.38 میلی‌گرم بر صد گرم ماده خشک)، آنتوسیانین (73.34- 50.33، 48.25- 35.34 میلی‌گرم بر صد گرم ماده تر) به‏همراه دیگر صفات وجود‏داشت. نتایج نشان‏داد که بیشترین فعالیت آنتی‏اکسیدانی (کمترین میزان ic50)، فنول‌، فلاونوئید، فلاونون و آنتوسیانین در ماه مرداد و در ساقه و برگ به‏دست‏آمد. براساس نتایج حاصل از تجزیه همبستگی و رگرسیون یک ارتباط مثبت و معنی‌دار بین میزان آنتی‌اکسیدان و ترکیبات فنولی وجود‏ داشت. به‌طور کلی می‏توان نتیجه گرفت که با افزایش دما در ماه مرداد، میزان ic50 کاهش پیدا کرده که می‎‏تواند در نتیجه افزایش میزان ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی باشد که این افزایش در ترکیبات یاد شده می‏تواند سبب افزایش تحمل گیاه به گرما شود. در همین راستا، نژادگان‌‌ بابلسر به‏عنوان بهترین و متحمل‌ترین نژادگان‌‌ از لحاظ صفات اندازه‌گیری شده مشخص گردید.

evaluation of phytochemical components and photosynthesis pigments changes in leaf and stem of iranian blackberry (rubus sanctus) genotypes

due to climate situation of iran, there is a high diversity of garden species such as blackberries. blackberry is one of the most important sources of anthocyanin, antioxidant, phenolic and flavonoid compounds. the present study was conducted to investigate the variation of phytochemicals and photosynthesis pigments traits in iranian blackberry genotypes. for this purpose, four genotypes of r. sanctus were selected from the blackberry collections of the faculty of agriculture of shiraz university and examined in a randomized complete block design in two-years. then, at three different sampling dates (june (khordad), august (mordad) and october (mehr)), the samples were harvested from both leaves and stem organs and transferred to laboratory. finally, samples extracts used for measurement of traits including, ic50, flavonoid, total phenol, anthocyanin, flavanone, chlorophyll (a, b and total) and carotenoids. based on the results, there was a significant variation between the studied individuals for ic50 (33.17-72.95 (leaf), 101.07-139.68 (stem), total phenol (117.77-172.17 (leaf), 79.16-138.79 (stems), flavonoid (275.79-389.76 (leaf), 100.03-151.44 (stem), flavanone (35.30-54.06 (leaf), 30.38-54.17 (stem), anthocyanin (50.33-73.34 (leaf), 35.34-48.25 (stem), along with other traits. the highest antioxidant activity (minimum ic50), phenol, flavonoid, flavanone and anthocyanin were observed in august sampling date and both stem and leaf organ. according to correlation and regression analysis, there was a significant and positive correlation between the amount of antioxidant and phenolic compounds. over all, with increasing the temperature especially in august, the ic50 was decreased, which it could be due to an increase of other phytochemical traits. so, the increase of phytochemical composition could be a criterion of tolerance to the harsh environmental condition such heat stress in august. in this regard, babolsar were selected as bets genotype in terms of studied traits and tolerant genotype to heat stress as well.