پیشگیری از جرم در گردشگری مذهبی شهر تهران (مورد مطالعه حرم حضرت عبدالعظیم حسنی و امام‌زاده صالح)

اماکن زیارتی، به‌ویژه در کلان‌شهرهایی مانند تهران، نه‌تنها کانون‌های دینی و فرهنگی به شمار می‌آیند، بلکه نقشی اساسی در شکل‌دهی به تعاملات اجتماعی ایفا می‌کنند. با توجه به حجم بالای حضور زائران و پویایی این فضاها، تامین امنیت و پیشگیری از جرم در آن‌ها ضرورتی انکارناپذیر دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر وقوع جرم در دو مکان مذهبی شاخص، یعنی حرم حضرت عبدالعظیم حسنی و امام‌زاده صالح در شهر تهران انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و ماهیتی اکتشافی، به روش تحلیل مضمون انجام پذیرفته است. داده‌ها از طریق انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان امنیتی، فرماندهان انتظامی، مدیران اماکن مذهبی و شماری از زائران گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری اولیه، مضامین سازمان‌دهنده و مضامین اصلی صورت گرفت. به منظور اطمینان از اعتبار پژوهش، از چهار معیار مرسوم در مطالعات کیفی شامل اعتبارپذیری، قابلیت اعتماد، انتقال‌پذیری و تاییدپذیری استفاده شد. نتایج حاصل از تحلیل مضمون نشان داد که چهار دسته عامل اصلی در وقوع جرم در این اماکن دخیل‌اند: عوامل محیطی، عوامل اجتماعی فرهنگی، عوامل مدیریتی نهادی و فناوری‌های نوین. ضعف طراحی فضا، تراکم جمعیت، ناهمگونی فرهنگی، نارسایی‌های قانونی و مدیریتی، عدم آموزش کافی زائران و نیروهای انتظامی، و فقدان زیرساخت‌های فناورانه مناسب از جمله مهم‌ترین مولفه‌های شناسایی‌شده بودند. پیشگیری از جرم در اماکن زیارتی مستلزم اتخاذ رویکردی جامع و یکپارچه است که عناصر بازطراحی محیط، ارتقای آموزش، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، اصلاح ساختارهای مدیریتی و تقویت مشارکت نهادی را همزمان دربرگیرد. تحقق این هدف می‌تواند نقشی موثر در افزایش امنیت و آرامش زائران ایفا کند.

crime prevention in religious tourism in tehran: a case study of the shrines of hazrat abdol azim al-hassani and imamzadeh saleh

this study investigates crime prevention in religious tourism withintehran, focusing on abdolazim hassani shrine and imamzadeh saleh.using a qualitative and exploratory approach, semi-structuredinterviews with security experts, police officials, shrine managers, andpilgrims were conducted. thematic analysis identified four maincategories of crime-related factors: environmental, socio-cultural,managerial-institutional, and technological. findings highlight theinfluence of poor spatial design, overcrowding, cultural heterogeneity,weak legal and managerial structures, insufficient training, and lack ofadvanced technologies. the study concludes that crime prevention inreligious sites requires an integrated approach involving spatialredesign, improved training, technology adoption, managerial reform,and institutional cooperation. this comprehensive model cansignificantly improve safety and trust in religious tourism.