چالش های مدیریت منابع آبی و حفظ اکوسیستم درحوضه دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه، بزرگترین دریاچه داخلی ایران، در سال‌های اخیر به علت کاهش چشمگیر سطح آب دریاچه در نتیجه تغییرات اقلیمی، فعالیت‌های انسانی و احداث سدهای متعدد در حوضه آبریز آن با بحران خشکی روبرو شده است. این تحقیق به منظور شناسایی علل خشک شدن دریاچه ارومیه، از داده‌های ماهواره‌ای استفاده کرده و به تحلیل عوامل انسانی و طبیعی تاثیرگذار بر کاهش سطح آب دریاچه می‌پردازد. تغییرات اکوسیستم و مساحت دریاچه با بهره‌گیری از تصاویر سنتینل (2017 و 2023) و روش ndvi مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس تجزیه و تحلیل داده‌ها مشخص شده است که اراضی ساخت‌وساز که در سال 2017 حدود 133796.09 هکتار بوده، در پایان دوره به 188779.40 هکتار، اراضی باغی از 5696.88 هکتار در سال 2017 به 6744.38 هکتار در سال 2023 و اراضی زراعی نیز از 979333.07 هکتار در سال 2017 به 1380279.62 هکتار در سال 2023 افزایش یافته است. همچنین میزان آب از 134726.55 هکتار در سال 2017 به 49401.57 هکتار در سال 2023 کاهش یافته است. همچنین نقشه های ndvi حوضه دریاچه ارومیه در بازه زمانی 2017 تا 2023 بیانگر این است، مقدار عددی این شاخص در سال 2017 بین 0.810 تا 0.018 و برای سال 2023 مقدار عددی بین 0.834 تا 0.112- را نشان می‌ دهد که به علت افزایش اراضی باغی و زراعی، حجم وسیعی از آب حوضه ارومیه خشک شده است. از سوی دیگر در اطراف حوضه دریاچه ارومیه به دلیل بهره‌برداری از 39 سد، آب ورودی دریاچه به شدت کاهش یافته است.. نتایج نشان می‌دهد خشک شدن و کاهش سلامت اکوسیستم حوضه دریاچه ارومیه ناشی از سه عامل اصلی زیر است: توسعه ناپایدار بخش کشاورزی، ساخت سدهای متعدد در اطراف دریاچه برای بهره‌برداری از آب حوضه و تشدید تغییرات اقلیمی به همراه وقوع خشکسالی، که از جمله عوامل دیگر به شمار می‌روند.

the challenges of water resource management and ecosystem preservation in the urmia lake basin

lake urmia, the largest inland lake in iran, has faced a drought crisis in recent years due to a significant decrease in the lake's water level as a result of climate change, human activities, and the construction of numerous dams in its catchment area. this study uses satellite data to identify the causes of the drying up of lake urmia and analyzes thehuman and natural factors affecting the decrease in the lake's waterlevel. changes in the ecosystem and area of the lake have beeninvestigated using sentinel images (2017 and 2023) and the ndvimethod. based on data analysis, it has been determined thatconstruction land, which was about 133,796.09 hectares in 2017, hasincreased to 188,779.40 hectares at the end of the period, garden landhas increased from 5696.88 hectares in 2017 to 6744.38 hectares in2023, and cropland has increased from 979,333.07 hectares in 2017 to1380,279.62 hectares in 2023. also, the amount of water has decreasedfrom 134,726.55 hectares in 2017 to 49,401.57 hectares in 2023. also,the ndvi maps of the urmia lake basin in the period from 2017 to2023 indicate that the numerical value of this index in 2017 is between0.810 and 0.018 and for 2023 it is between 0.834 and -0.112, whichindicates that due to the increase in garden and agricultural lands, alarge volume of water in the urmia basin has dried up. on the otherhand, due to the exploitation of 39 dams around the urmia lake basin,the water entering the lake has decreased sharply. the results showthat the drying up and the decline in the health of the urmia lakebasin ecosystem are due to the following three main factors:unsustainable development of the agricultural sector, the constructionof numerous dams around the lake to exploit the water of the basin,and the intensification of climate change along with the occurrence ofdrought, which are among other factors.