بررسی اثر شوک‌های ساختاری (نرخ سود بین بانکی، نقدینگی و درآمدهای نفتی) بر رشد اقتصادی و تورم در ایران

نوسانات رشد اقتصادی و تورم تاثیرات زیان‌باری بر اقتصاد یک کشور دارند. از این رو شناخت علل ایجاد این نوسانات از اهمیت بالایی برخوردار است. هر چند مطالعات محدودی در داخل به نقش نرخ بهره در نوسانات اقتصادی پرداخته‌اند، اما در هیچ‌یک از آن‌ها، نرخ سود بین ‌بانکی که معیار دقیق‌تری در مقایسه با نرخ سود تسهیلات یا سپرده است، مورد استفاده قرار نگرفته است. لذا هدف مقاله حاضر، بررسی اثر شوک‌های ساختاری نرخ بهره (نرخ سود بین بانکی)، حجم نقدینگی و درآمد نفتی بر رشد اقتصادی و تورم با استفاده از داده‌های فصلی اقتصاد ایران در دوره 1387:1 الی 1402:4 در چارچوب الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری است. یافته‌ها حاکی از آن است که نخست، براساس توابع واکنش آنی، شوک نرخ بهره (نرخ سود بین بانکی) باعث کاهش معنادار رشد اقتصادی در دوره‌های اولیه می‌شود، هر چند تاثیر آن در بلندمدت ناچیز است. دوم، شوک درآمد نفتی و شوک حجم نقدینگی اثر مثبت بر رشد اقتصادی در دوره‌های اولیه بر جای می‌گذارد و اثر شوک درآمد نفتی در مقایسه با شوک حجم نقدینگی، پایدارتر و قوی‌تر است. سوم، شوک نرخ بهره (نرخ سود بین بانکی) باعث افزایش تورم در دوره‌های اولیه می‌شود. چهارم، شوک درآمد نفتی و شوک حجم نقدینگی باعث افزایش تورم می‌گردند، هرچند اثر شوک حجم نقدینگی بر تورم پایدارتر است. با عنایت به این که شوک‌های نقدینگی صرفاً در کوتاه‌مدت بر رشد اقتصادی اثرگذار بوده و در بلندمدت منجر به تورم می‌شوند و همچنین شوک‌های نرخ بهره، تاثیر منفی بر رشد اقتصادی در کوتاه‌مدت داشته و در بلندمدت نیز به تورم دامن می‌زنند، لذا پیروی از قواعد پولی و اجتناب از سیاست‌های صلاحدیدی پیشنهاد می‌شود.

investigating the impact of structural shocks (interbank interest rate, liquidity, and oil revenues) on economic growth and inflation in iran

fluctuations of economic growth and inflation pose significant challenges for national economies, highlighting the importance of understanding their underlying causes. while some studies have explored the role of interest rates in economic fluctuations in iran, none have specifically utilized the interbank interest rate, which provides a more accurate measure than deposit or loan rates. this study aims to analyze the impact of structural shocks -specifically those from the interbank interest rate, liquidity, and oil revenue- on economic growth and inflation in iran. using seasonal data from 2008:2 to 2024:1 within a structural vector autoregressive model, the findings reveal the following: first, an interest rate shock (interbank interest rate) significantly reduces economic growth in the short run, though the effect becomes negligible in the long term. second, oil revenue and liquidity shocks have a positive impact on economic growth in the short term, with oil revenue exerting a more stable and pronounced influence than liquidity. third, an interest rate shock causes a significant rise in inflation in the short term; and fourth, both oil revenue and liquidity shocks lead to increased inflation, with the inflationary effect of liquidity shocks being more persistent over time. since liquidity shocks only affect economic growth in the short term and lead to inflation in the long term, and interest rate shocks also have a negative impact on economic growth in the short term and exacerbate inflation in the long term, it is recommended to follow monetary rules and avoid discretionary policies.