تعیین‏ کننده‏ های انتشار دی‏ اکسیدکربن در ایران با تاکید بر بخش کشاورزی

گرم شدن کره زمین یک موضوع مهم در چند دهه اخیر بوده و انتشار گازهای گلخان ه ای به ویژه دی‏ اکسیدکربن یکی از مهم‏ترین دلایل تغییرات اقلیمی است. با توجه به نقش مهم دی‌اکسیدکربن در تغییرات اقلیمی، شناسایی عوامل موثر بر انتشار آن می‌تواند به طراحی راهبردهای موثر برای کاهش گازهای گلخانه‌ای و مقابله با گرم شدن زمین کمک کند. در این راستا هدف از انجام این مطالعه تعیین عوامل موثر بر انتشار دی‏ اکسیدکربن با تاکید بر بخش کشاورزی است. برای این منظور اطلاعات مورد نیاز طی سال‏های 1990 تا 2022 جمع آوری شد. بعد از بررسی ایستایی متغیرها، با استفاده از مدلardl الگوی کوتاه‏ مدت و بلندمدت برآورد شد. نتایج این مطالعه نشان داد که در کوتاه ‏مدت و بلندمدت، تولیدات زراعی، دامی و جنگل، به همراه مصرف انرژی و رشد جمعیت تاثیر مثبت و معنی ‏داری بر انتشار دی ‏اکسیدکربن دارند. همچنین اگر چه دما در کوتاه‏مدت تاثیری بر انتشار دی‏ اکسیدکربن ندارد؛ اما در بلندمدت افزایش آن می ‏تواند منجر به کاهش انتشار شود. زیرا در بلندمدت، افزایش دما با تحریک سیاست‌های ‌زیست محیطی، بهبود فناوری و تغییر رفتار مصرفی می‌تواند موجب کاهش انتشار دی‌اکسیدکربن شود، درحالی‌که در کوتاه‌مدت چنین تاثیری مشاهده نمی‌شود. همچنین افزایش بارندگی هم در کوتاه ‏مدت و هم بلندمدت منجر به کاهش میزان انتشار دی‏ اکسیدکربن خواهد شد. این یافته‌ها بیانگر نقش مهم اقلیم و منابع آب در مدیریت انتشار گازهای گلخانه‌ای و توسعه پایدار در ایران است. با توجه به تاثیر مثبت تولیدات زراعی، دامی و جنگلی بر انتشار دی‌اکسیدکربن، پیشنهاد می‌شود بهره‌وری تولید در این بخش‌ها با استفاده از فناوری‌های نوین و کم‌کربن افزایش یابد و شیوه‌های کشاورزی پایدار ترویج شود. با توجه به تاثیر مثبت مصرف انرژی و رشد جمعیت بر انتشار co₂، بهینه‌سازی مصرف انرژی، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و مدیریت مصرف در کنار برنامه‌ریزی جمعیتی می‌تواند در کاهش انتشار موثر باشد. همچنین با توجه به نقش بلندمدت دما در کاهش انتشار، حمایت از سیاست‌های ‌زیست محیطی و ارتقای آگاهی عمومی برای انطباق با تغییرات اقلیمی توصیه می‌شود. در نهایت، با توجه به نقش کاهنده بارندگی بر انتشار، حفاظت از منابع آب و توسعه کشاورزی مبتنی بر بهره‌گیری بهینه از نزولات جوی باید مورد توجه قرار گیرد.

determinants of carbon dioxide emissions in iran with emphasis on the agricultural sector

abstractintroductionglobal warming has been a significant issue in recent decades, with greenhouse gas emissions, particularly carbon dioxide, being a major contributor to climate change. understanding the factors influencing carbon dioxide emissions is crucial for developing effective strategies to mitigate greenhouse gases and address global warming. this study aims to identify the factors affecting carbon dioxide emissions, focusing on the agricultural sector.materials and methodsdata from 1990 to 2022 were collected for analysis. stationarity of the variables was assessed, and short-term and long-term patterns were estimated using the ardl model.results and discussionthe study found that crop, livestock, and forest production, as well as energy consumption and population growth, have a significant positive impact on carbon dioxide emissions in both the short and long term. while temperature does not affect emissions in the short term, an increase in temperature over the long term can lead to a reduction in emissions. higher temperatures may stimulate environmental policies, technological advancements, and changes in consumer behavior, resulting in lower emissions. additionally, increased rainfall is associated with reduced carbon dioxide emissions in both the short and long term.conclusionsthe findings highlight the importance of climate and water resources in managing greenhouse gas emissions and promoting sustainable development in iran. to reduce carbon dioxide emissions, enhancing production efficiency in crop, livestock, and forestry sectors through modern and low-carbon technologies is recommended. optimizing energy consumption, promoting renewable energy sources, and implementing population planning strategies can also help mitigate emissions. supporting environmental policies, raising public awareness about climate change, and conserving water resources are essential for reducing emissions. sustainable agricultural practices and efficient use of atmospheric precipitation are key for agricultural development.