تعیین پراکنش مکانی کفشدوزک شکارگر coccinella septempunctata با استفاده از زمین‌آمار در مزارع یونجه شهرستان‌های دزفول(خوزستان) و بروجرد(لرستان)

کفشدوزک شکارگر coccinella septempunctata از مهم‌ترین دشمنان طبیعی شته‌های یونجه محسوب می‌شود. این پژوهش در سال زراعی 1400- 1401 با هدف بررسی ویژگی‌های زمین‌آماری این گونه کفشدوزک در مزارع یونجه شهرستان‌های دزفول (خوزستان) و بروجرد (لرستان) به‌ترتیب با مساحت پنج و هفت هکتار (90 و 130 شبکه 25×25 متری) انجام شد. نمونه‌برداری از کفشدوزک‌ها با استفاده از یک کادر 1×1 متری انجام و در هر شبکه دو کادر به‌صورت تصادفی انداخته و تعداد کفشدوزک‌های داخل کادرها به‌صورت مشاهده مستقیم شمارش و ثبت گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار gs+ انجام و به‌منظور مدل‌سازی تغییرات وابستگی مکانی با افزایش فاصله بین نمونه‌ها، منحنی‌های واریوگرام محاسبه و ارائه گردید. نتایج تجزیه‌های زمین‌آماری برای گونه فوق نشان داد که در 21 تاریخ نمونه‌برداری (هر هفته یک‌بار)، در مزرعه یونجه بروجرد، 13 مورد با مدل نمایی و هشت مورد با مدل کروی و در دزفول 16 مورد با مدل کروی و پنج مورد با مدل نمایی برازش بهتری نشان دادند. درجه وابستگی مکانی بین 0.521 تا 0.999 و ضریب تبیین بین 0.52 تا 0.99 متغیر بود. الگوی پراکنش این گونه از نوع تجمعی و دامنه موثر برای این گونه بین 94.6 تا 481.8 متر قرارگرفت. نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از روش‌های زمین‌آماری علاوه بر این‌که اطلاعات خوبی در زمینه بوم‌شناسی و نحوه پراکنش این گونه و پراکندگی آن در مزرعه در اختیار ما قرار می‌دهد، بررسی امکان استفاده از این روش به‌جای روش‌های نمونه‌برداری‌های متراکم می‌تواند انجام پروژه‌های تحقیقاتی را بسیار آسان‌تر کند. 

determining the spatial distribution of the predatory ladybird coccinella septempunctata using geostatistics in alfalfa fields in dezful (khuzestan) and borujerd (lorestan) counties

coccinella septempunctata is one of the most important natural enemies of alfalfa aphids. this research with the aim of investigating the geostatistical features of this ladybug species in alfalfa fields of dezful and borujerd cities، respectively، with an area of five and seven hectares (90 and 130 25x25 m grids). sampling of ladybirds was peformed using a 1x1 m quadrat، two quadrats were randomly placed in each grid and the number of ladybirds inside each quadrat was counted and recorded by direct observation. data analysis was done using gs+.tthe variograms were calculated and presented by determination the model of spatial dependence changes with increasing distance between samples. the results of geostatistical analyzes for the above species of 21 sampling weekly datasets in borujerd alfalfa field showed that، 13 and eight data were better fit with exponential and spherical models، respectively. in dezful، 16 data was better fitted with spherical model and five data with exponential model. the degree of spatial dependence varied between 0.521 and 0.999 and r2 varied between 0.52 and 0.99. the distribution pattern of this species is aggregative and the effective range for this species was between 94.6 and 481.8 m. the results of this research showed that using geostatistical methods provided proper information on the ecology، distribution and distribution of this species in the field. also the possibility of using this method can make research projects much easier instead of dense sampling methods.