ارتباط بین اهرم مالی با عملکرد مالی با تاکید بر درماندگی مالی و بحران ارزی در بورس اوراق بهادار تهران

هدف: هدف اصلی این مقاله، بررسی ارتباط بین اهرم مالی و عملکرد مالی است. پس از مشخص‌شدن این ارتباط، اثر تعدیلگری درماندگی مالی بر شدت و ضعف این رابطه بررسی خواهد شد؛ سپس با توجه به اهمیت اثر بحران ارزی بر عملکرد مالی شرکت‌ها، اثر این متغیر تعدیلگر نیز بر رابطۀ بین اهرم مالی و عملکرد مالی بررسی می‌شود.روش: جامعۀ آماری پژوهش، شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران در دورۀ زمانی 1392 تا 1401 است. داده‌های موردنیاز برای تحلیل رابطۀ بین داده‌ها، به‌روش کتابخانه‌ای و با استفاده از وبگاه‌های بانک مرکزی، بانک جهانی و کدال استخراج شده است. با استفاده از روش حذف سیستماتیک در جامعه، محدودیت‌هایی در نظر گرفته شد و پس از اِعمال محدودیت‌ها، 114 شرکت از صنایع مختلف بورس اوراق بهادار تهران، به‌جز صنعت مالی و سرمایه‌گذاری برای نمونه انتخاب شد. در این پژوهش اهرم مالی به‌عنوان متغیر مستقل؛ عملکرد مالی، بازده دارایی‌ها، بازده حقوق صاحبان سهام، شاخص کیو توبین، نرخ بازده فروش و نرخ بازده جریان نقدی به‌عنوان متغیر وابسته و درماندگی مالی و بحران ارزی به‌عنوان متغیر تعدیلگر در نظر گرفته شد. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل هم‌بستگی و رگرسیون چندمتغیره تجزیه‌وتحلیل شد. برای برازش مدل، از روش حداقل مربعات تعمیم‌یافته (egls) استفاده شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که اهرم مالی بر عملکرد مالی تاثیر منفی معناداری دارد و این تاثیر، برای شرکت‌هایی با ریسک درماندگی مالی بالاتر، ضعیف‌تر است. به‌علاوه، شواهد حاصل از یافته‌ها نشان می‌دهد که بحران ارزی، ارتباط منفی بین اهرم مالی و عملکرد مالی را تشدید می‌کند.نتیجه‌گیری: ارتباط منفی بین اهرم مالی و عملکرد مالی، نشان می‌دهد زمانی که شرکت‌ها سطح بدهی‌های خود را افزایش می‌دهند، افزایش هزینه‌های بدهی غالب است و از منافع آن فراتر می‌رود. مدیران می‌توانند با کاهش سطح اهرم مالی، عملکرد شرکت را بهبود بخشند و با برنامه‌ریزی برای افزایش وجوه داخلی، آن را به‌عنوان ابزاری مهم برای ارتقای عملکرد خود و جلوگیری از محدودیت‌های مالی خارجی در نظر بگیرند. در شرایط ریسک درماندگی مالی بالا، اثر منفی اهرم مالی بر عملکرد مالی کاهش می‌باید. مشکلات مدیریتی و کمبود سیستم‌های عملیاتی و کنترلی در شرکت‌هایی با ریسک درماندگی مالی بالا شدیدتر است؛ بنابراین، نظارت، محدودیت و افزایش کارایی شرکت ناشی از اهرم مالی بالا، بر عملکرد مالی شرکت‌هایی تاثیر مثبت قوی خواهد داشت که ریسک درماندگی مالی (شامل وضعیت نکول در پرداخت‌ها، فرایند ورشکستگی و انحلال) بالایی دارند. می‌توان گفت اهرم مالی بالاتر، به‌دلیل نقش انضباطی خود، عملکرد مالی شرکت‌ها را ارتقا می‌دهد. علاوه‌براین، بحران ارزی به‌دلیل ایجاد تورم بالاتر، به افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و استفاده از وام و تسهیلات مالی منجر خواهد شد. کاهش سطح اهرم مالی در زمان بحران ارزی که دسترسی به منابع مالی خارجی گران‌تر و دشوارتر می‌شود، می‌تواند به بهبود عملکرد مالی شرکت منجر شود.

the relationship between financial leverage and financial performance: emphasizing financial distress and currency crisis in the tehran stock exchange

objectivethe main objective of this article is to examine the relationship between financial leverage and financial performance. after identifying this relationship, the moderating effect of financial distress on the strengths and weaknesses of this relationship will be investigated. then, due to the importance of the effect of the currency crisis on the financial performance of companies, the effect of this moderating variable on the relationship between financial leverage and financial performance is also examined. methodsthe statistical population investigated in this research comprises companies listed on the tehran stock exchange during the period from 2013 to 2022. the data needed to analyze the relationships were collected using the library research method, utilizing databases from the central bank of iran, the world bank, and codal. systematic elimination was employed in the population to account for limitations, resulting in a final sample of 114 companies from various sectors of the tehran stock exchange, excluding the financial and investment sectors. in this research, financial leverage is considered the independent variable, while financial performance measures such as return on assets, return on equity, tobin’s q, return on sales (ros), and return on cash flow are treated as dependent variables. financial distress and the currency crisis serve as moderating variables. data were analyzed using correlation analysis and multivariate regression, with the estimated generalized least squares (egls) method applied to fit the model. resultsthe findings indicate that financial leverage has a significant negative impact on financial performance, and this effect is attenuated in companies that face a higher risk of financial distress. furthermore, the results suggest that a currency crisis intensifies the negative relationship between financial leverage and financial performance. conclusionthe negative relationship between financial leverage and a company’s financial performance indicates that as a company increases its debt level, the rise in borrowing costs outweighs the benefits. managers can enhance the company’s financial performance by reducing financial leverage levels and planning to increase internal funds, which should be considered an essential strategy to improve performance and mitigate external financing constraints. in high-risk financial distress conditions, the negative effect of financial leverage on financial performance tends to diminish. management issues and the absence of operational and control systems are more pronounced in companies at a higher risk of financial distress; therefore, monitoring, limiting, and enhancing company efficiency due to high financial leverage will have a significantly positive effect on the financial performance of companies facing a high risk of financial distress (including payment defaults, bankruptcy, and liquidation). it can be asserted that higher financial leverage can improve the financial performance of companies due to its disciplinary role. additionally, during a currency crisis, which typically results in higher inflation, investment costs and the utilization of loans and financial resources will increase. reducing financial leverage during such crises, when access to foreign financial resources becomes more expensive and difficult, may lead to improved financial performance for the company.