تدوین مدل اندازه‌گیری و ارزیابی نقش کالاها به‌عنوان ابزار پوشش ریسک در پرتفوی سرمایه‌گذاران

هدف: پژوهش حاضر نقش کالاها را به‌عنوان ابزار سرمایه‌گذاری مستقل و تعیین نوع رابطه آن‌ها با یکدیگر و چگونگی رفتار کالاها در پرتفوی‌های مختلط بررسی و مشخص می‌کند که در این پرتفوی‌ها کدام نسبت‌ها برای «شاخص سهام و کالاها» جهت تصمیمات انتخاب سبد بهینه مطلوب است. هدف اصلی، بررسی فرضیه تنوع‌بخشی و پوشش ریسک (پناهگاه امن) کالاهای نقدی و آتی بورس کالای ایران در برابر سهام «در دوره‌های رونق و رکود بازار» و تعیین پرتفوی حداقل واریانس است.روش: این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش پژوهش، کمّی است. رویکرد پژوهش، استنتاج (قیاس) است؛ زیرا مزایای مورد انتظار تجربی را با استفاده از اطلاعات تاریخی بررسی می‌کند. پژوهش حاضر از لحاظ نظری، در زمرۀ پژوهش‌های اثباتی قرار می‌گیرد و از لحاظ آماری، از نوع تحقیقات هم‌بستگی است (مدل‌های اقتصاد سنجی). برای این منظور، از مدل‌های رگرسیونی تست بازار، هم‌بستگی شرطی پویا (dcc-garch) و پرتفوی مارکوییتز در طول دوره یازده ساله، از ابتدای سال 1388 تا انتهای سال 1398 در تواتر زمانی روزانه بهره گرفته شده است.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که کالاها «به‌تنهایی» به‌عنوان محلی برای سرمایه‌گذاری خطرناک هستند. طلا تنها کالایی است که می‌تواند شبیه یک بازار سهام فرض شود؛ زیرا طلا نیز بازده و نوسان‌های مشابه بازار سهام دارد. سایر کالاها «به‌استثنای مس»، نوسان‌های شایان توجه بیشتر با بازده کمتری نسبت به شاخص سهام دارند. در مدل تست بازار، نتایج از توانایی پوشش‌دهی مناسب برخی کالاها، به‌عنوان «پناهگاهی امن» در رژیم‌های مختلف بازار سهام (مراحل چرخۀ تجاری) حکایت دارد. در بحث تشکیل پرتفوی، اضافه‌کردن کالاها به‌صورت منفرد به پرتفوی سهام، اندکی بازده کمتری ارائه می‌دهد؛ اما با نوسان‌های پایین‌تر جبران می‌شود. از طرفی، نتایج گویای بهتر بودن عملکرد «پرتفویی از کالاها» نسبت به عملکرد «کالاهای منفرد» است. با اضافه‌کردن پرتفویی از کالاها «یا شاخص کالا» در پرتفوی مختلط، همچنان شاخص سهام وزن بیشتری در پرتفوی دارد (حدود 94درصد)؛ اما متوسط ریسک پرتفوی به‌میزان بسیار زیادی کاهش یافته (حدود 1.557 واحد) و نسبت شارپ بهتری ارائه می‌دهد.نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، به‌منظور بهره‌مندی از منافع تنوع‌بخشی، حرکت به‌سمت سرمایه‌گذاری در کالاها گزینه‌ای مناسب خواهد بود. البته، در تصمیمات مربوط به سرمایه‌گذاری «دوره‌های رونق و رکود بازار سهام» را نیز باید مد نظر قرار داد؛ زیرا طبق نتایج، فازهای چرخۀ تجاری یک شاخص قوی برای تخصیص تاکتیکی به کالاها به‌شمار می‌رود. همچنین، نتایج این مطالعه شواهدی را تایید می‌کند که رفتار گروه‌های کالایی مختلف کاملاً متفاوت است. در نهایت، یک پوشش ریسک، لزوماً پناهگاهی امن برای بازار سهام نیست و برعکس.

developing a model for measuring and evaluating the role of commodities as hedging tools in investor portfolios

objectivethis study investigated the role of commodities as independent investment tools, determined their interrelationships, explored their behavior within hybrid portfolios, and sought to identify suitable relationships for portfolio selection decisions between commodities and the stock index. the primary goal was to examine the diversification and hedging (safe haven) properties of assets and future commodities in iran’s exchange market compared to stocks during &bull and bear periods of the stock market& and to determine the minimum variance portfolio. methodsthis research was applied in purpose and quantitative in methodology. the research approach was deductive (comparative), investigating expected empirical benefits using historical data. the study was theoretically categorized as proof research and, statistically, as a correlational study (econometric models). to this end, regression models of market tests, dynamic conditional correlation (dcc-garch), and the markowitz model (portfolio optimization) were applied to daily data from the stock and commodity markets over 11 years from 2009 to 2020. resultsthe findings revealed that commodities, on their own, present a high-risk investment. gold is the only commodity comparable to the stock market, which shares similar returns and volatility. except for copper, other commodities have significantly higher volatility but lower efficiency than the stock index. regarding the market test model, results indicated that some commodities had the appropriate hedging ability as a “safe haven” in different stock market regimes (business cycle phases). in portfolio construction, adding a single commodity to a quantitative stock portfolio resulted in low returns, offset by reduced fluctuations. however, the results showed that a “commodities portfolio” outperformed a “single portfolio”. when adding a commodities portfolio or a commodity index to the hybrid portfolio, the stock index still held the largest weight (around 94%), but the average portfolio risk was notably reduced (approximately 1/557), yielding an improved sharpe ratio. conclusionaccording to the findings, investing in commodities is a better option for reaping the benefits of diversification. furthermore, when making investment decisions, the bull and bear periods of the stock market should be considered, as the findings revealed that business cycle phases are a strong indicator for the tactical allocation of commodities. the results of this study also support the evidence that the behavior of different commodity groups varies significantly. finally, hedging is not always a safe haven for the stock market, and the reverse is also true.