توسعه مدلی جامع جهت پیش‌بینی قیمت سهام در بازار بورس با رویکرد مدل‏سازی ساختاری تفسیری

هدف: هدف از پژوهش حاضر توسعۀ یک مدل جامع پیش‌بینی قیمت سهام در بازار بورس اوراق بهادار تهران با رویکرد ترکیبی دلفی فازی مدل‌سازی ساختاری تفسیری است. نوآوری این پژوهش در نظر گرفتن تمام فاکتورهای بُعد فنی، بنیادی، کلان اقتصادی و احساسی پیش‌بینی قیمت سهام است که با استفاده از روش‌های ریاضی مدل سلسله‌مراتبی، برای تعیین تاثیرگذارترین و تاثیرپذیرترین معیارهای پیش‌بینی قیمت سهام انجام شده است.روش: در این پژوهش، ابتدا به‌دلیل‌عدم قطعیت احتمالی در پاسخ خبرگان، از روش دلفی فازی استفاده شد و با تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، از میان 54 معیار پیش‌بینی قیمت سهام استخراج شده از ادبیات پژوهش، معیارها شناسایی شدند و در دو مرحله در اختیار خبرگان و سرمایه‌گذاران صنعت بورس اوراق بهادار تهران و اساتید دانشگاه قرار گرفتند. از میان این عوامل، 15 معیار به‌عنوان مهم‌ترین و تاثیرگذارترین معیارها انتخاب شد که 5 معیار میانگین متحرک نمایی، اندیکاتور کانال قیمت، اندیکاتور قدرت نسبی، اندیکاتور حجم معاملات تعادلی و اندیکاتور قیمت مولفه‌های بُعد فنی؛ نرخ ارز از مولفه کلان اقتصادی؛ حجم معاملات از مولفه بُعد رفتاری و نسبت قیمت به سود هر سهم، نسبت سود عملیاتی به فروش، نسبت سود ناخالص به فروش، نرخ رشد فروش شرکت، سود تقسیمی هر سهم، درآمد هر سهم و خرید هر سهم از مولفه‌های بُعد بنیادی انتخاب شدند. در ادامه با استفاده از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری، روابط میان آن‌ها بررسی و مدل سلسله‌مراتبی تبیین شد.یافته‌ها: بر اساس یافته‌های به‌دست‌آمده از مدل در مدل‌سازی ساختاری تفسیری، مشاهده شد که قیمت به سود هر سهم و شاخص جریان پول، در انتهای سلسله‌مراتب قرار می‌گیرد و قدرت محرکه زیادی دارد؛ زیرا نحوۀ قیمت‌گذاری سازمان‌ها بر محصولات، روی خرید سرمایه‌گذاران بسیار موثر است و روش انبساطی یا انقباضی پول، در قیمت‌گذاری قدرت محرکۀ زیادی دارد. معیارهایی که در پایین سلسله‌مراتب قرار میگیرند، عبارت‌اند از: نرخ ارز که یکی از عوامل کلان اقتصادی است و اندیکاتور قدرت نسبی و میانگین متحرک نمایی که عوامل فنی هستند و به‌عنوان تاثیرپذیرترین شاخص‌ها شناسایی شدند. یافته‌های این پژوهش، یک مدل سلسله‌مراتبی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر قیمت سهام را در بورس اوراق بهادار ایران، در اختیار سازمان‌ها و سرمایه‌گذاران و صنایع فعال در بورس قرار می‌دهد. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از مدل‌سازی ساختاری تفسیری نشان داد که متغیرهای نرخ تورم، نرخ رشد نقدینگی و نرخ ارز، از بُعد کلان اقتصادی، می‌توانند بر قیمت سهام تاثیر داشته باشند؛ اول به این دلیل که افراد در سبد دارایی مالی خود ترکیب‌های مختلفی از پول نقد، سهام، سپرده‌های بانکی، اوراق مشارکت، طلا و ارز را نگهداری می‌کنند و دوم به این دلیل که متغیرهای یادشده بر شرایط مالی بنگاه‌های اقتصادی و ارزش سهام شرکت آن‌ها اثرگذارند.

development of a comprehensive model for predicting stock prices in the stock market using an interpretive structural modeling approach

objectivethis study aims to create a comprehensive stock price prediction model for the tehran stock exchange by employing both fuzzy delphi and interpretive structural modeling techniques. the research is innovative in that it incorporates all relevant factors from technical, fundamental, macroeconomic, and sentiment perspectives for stock price forecasting. this integration is facilitated through mathematical hierarchical modeling to pinpoint the most significant and responsive criteria for predicting stock prices. methodsinitially, due to potential uncertainties in expert responses, the fuzzy delphi method was employed. data analysis identified 54 stock price prediction criteria extracted from the literature. these were presented in two stages to experts and investors in the tehran stock exchange industry as well as university professors. accordingly, 15 criteria were selected as the most significant and influential, including five technical indicators: exponential moving average, price channel, relative strength, on-balance volume, and price. additionally, the exchange rate from the macroeconomic component; trading volume from the behavioral component; price-to-earnings ratio, operating profit margin, gross profit margin, sales growth rate, dividend per share, earnings per share, and purchase per share from the fundamental component were chosen. subsequently, using interpretive structural modeling, the relationships among them were examined and a hierarchical model was established. interpretive structural modeling aids in determining the sequence and purpose of complex interrelationships among elements within a system. resultsthe findings from the interpretive structural modeling revealed that the price-to-earnings per share ratio and the money flow index are positioned at the bottom of the hierarchy, indicating they possess a high driving force in influencing stock prices. because the product pricing methods of organizations have a significant impact on purchases by investors, the expansionary or contractionary monetary policy plays a crucial role in pricing. the criteria at the bottom of the hierarchy include the exchange rate, a key macroeconomic factor, along with the relative strength indicator and the exponential moving average, both of which are considered significant technical indicators. the findings of this research provide organizations, investors, and active industries in the stock market with a hierarchical model of the most significant factors influencing stock prices in the tehran stock exchange. conclusionthe results from interpretive structural modeling show that macroeconomic variables such as inflation rate, liquidity growth rate, and exchange rate can significantly influence stock prices. this influence occurs because individuals maintain diverse portfolios of cash, stocks, bank deposits, participatory bonds, gold, and foreign currency. additionally, these variables impact the financial health of economic enterprises, which in turn affects their stock values.