بررسی حقوقی قراردادهای امتیازی جهت اجرای عملیات توسط شرکت‌های اکتشاف و تولید داخلی

وزارت نفت ایران به ‌منظور توانمندسازی شرکت ‌های ایرانی برای اجرای پروژه‌های بزرگ داخلی و نیز حضور در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی و هم‌چنین انتقال و ارتقای فناوری ملی در حوزه عملیات بالادستی نفت، در ماده چهار مصوبه هیئت وزیران، حضور یک شریک دارای صلاحیت ایرانی را در کنار شرکت بین‌المللی نفتی پیش‌بینی کرده است. در این راستا و بر اساس شیوه‌نامه‌ی، نحوه تعیین صلاحیت شرکت‌های اکتشاف، توسعه و تولید از میدان‌های نفت‌وگاز، صلاحیت هفده شرکت ایرانی به‌عنوان شرکت اکتشاف-وتولید تایید گردید. هم‌اکنون در شرایطی که شرکت‌های بین‌المللی نفتی بازار نفت‌وگاز ایران را ترک کرده‌اند آیا کماکان محدودیت‌های قانونی در حوزه به‌کارگیری سایر الگوهای قراردادی در صنعت بالادستی نفت‌وگاز کشور برای شرکت‌های نفتی ایرانی نیز پابرجاست؟ هدف از این پژوهش امکان به‌کارگیری قراردادهای امتیازی توسط یک شرکت اکتشاف‌وتولید داخلی است. روش پژوهش توصیفی و تحلیلی است. در این بررسی از قوانین و مقررات موضوعه نفت استفاده گردید. از آن‌جا که دولت ایران تصمیم‌گیرنده نهایی پیرامون پیشبرد عملیات نفتی است نمی‌توان از آن به‌عنوان سلطه بر منابع نفت‌وگاز یاد کرد و بنابراین مغایرت جدی با اصول 43 و 153 قانون اساسی ایران ندارد. از طرف دیگر شرکت‌های اکتشاف‌وتولید مشمول اصل 81 قانون اساسی نیز نخواهند بود. در ماده 6 قانون نفت 1366 تنها محدودیت در ورود سرمایه‌های خارجی در صنعت بالادستی نفت‌وگاز کشور مشاهده شده که دوباره این منع قانونی شامل حال شرکت‌های اکتشاف‌وتولید نمی‌گردد. در آخر، بررسی حقوقی انجام‌گرفته نشان می‌دهد که منع قانونی جدی در به‌کارگیری رویکرد امتیازی در زمانی که عامل یک شرکت اکتشاف ‌و تولید داخلی است وجود ندارد.