تحلیل اثرات وابسته به وضعیت متغیرهای کلان اقتصادی بر هزینه‌های بهداشتی و درمانی خانوارها در ایران

مقدمه: متغیرهای کلان اقتصادی دارای اثرات قابل‌توجهی بر مولفه‌های سلامت هستند. و هزینه‌های بهداشتی و درمانی خانوارها به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های رفاه اجتماعی و سلامت جامعه همواره تحت تاثیر سطوح و روندهای متغیرهای کلان اقتصادی قرار می‌گیرند. این مطالعه با هدف بررسی اثرات برخی متغیرهای کلان اقتصادی بر نسبت هزینه‌های بهداشتی و درمانی خانوارها در چارچوب وضعیت‌های مختلف رشد اقتصادی و سطوح تورمی مورد بررسی قرار گرفته است.روش بررسی: در این پژوهش کمی و علی-توصیفی، اطلاعات نمونه‌ای شامل 31 استان کشور طی دوره 1390 تا 1400 گردآوری شده است و اثرگذاری متغیرهای کلان اقتصادی بر نسبت هزینه های بهداشتی و درمانی خانوارها با توجه به سطوح مختلف رشد اقتصادی و سطوح تورمی با به‌کارگیری رهیافت وابسته به وضعیت(رژیم) و با استفاده از داده‌های مشاهده شده استانی از یک پنل متوازن در نرم‌افزار stata مورد بررسی قرار گرفته است.نتایج: نتایج برآورد مدل‌های استان‌های نشان می‌دهد اثر رشد اقتصادی بر نسبت هزینه‌های بهداشتی و درمانی خانوارها در رژیم پایین رشد، منفی و معنی‌دار و در رژیم بالای رشد، منفی و غیرمعنی‌دار است. هم‌چنین، افزایش مقدار ضریب جینی و افزایش میزان نابرابری درآمدها سطح هزینه‌های بهداشتی و درمانی خانوارها را افزایش می‌دهد و استان‌هایی با سطوح نابرابری بزرگ‌تر از نسبت هزینه‌های بهداشتی و درمانی بالاتری نیز برخوردار هستند. از طرف دیگر، تاثیر تورم بر نسبت هزینه‌های بهداشتی و درمانی خانوارها یک اثر وابسته به وضعیت یا وابسته به رژیم تورمی است. نتیجه‌گیری: استان‌هایی که ضریب جینی بالاتر و نابرابری بیشتری در توزیع درآمدها دارند نیازمند توجه بیشتری در حوزه بهداشت و درمان هستند تا بتوان سطح رفاه خانوارها را در این استان‌ها حفظ نمود. هم‌چنین استان‌هایی که دارای درجه رشد اقتصادی پایین‌تری از سطح آستانه برآورد شده هستند و نیز استان‌هایی که دارای نرخ تورم بالاتر از سطح آستانه‌ برآورد شده هستند نیازمند حمایت‌های بودجه‌ای بیشتر برای حفظ سطح بهداشت و درمان خانوارها و در نتیجه حفظ سطح رفاه اجتماعی هستند و سیاست‌های تخصیص بودجه‌ای بهداشت و درمان کشور لازم است با توجه به این نکات مورد بازبینی قرار گیرد

analysis of the regime-dependent effects of macroeconomic variables on household health and medical expenditures in iran

introduction: macroeconomic variables have significant effects on health components. and household health and medical expenses (hme), as one of the most important indicators of social welfare and community health, are always affected by the levels and trends of macroeconomic variables. in this study, the impact of some macroeconomic variables on the ratio of household hme has been examined with respect to different levels of economic growth and inflation levels.methods: in this study, data from 31 provinces has been collected from 2011 to 2021, and the effect of macroeconomic variables on the household hme ratio has been examined concerning different economic growth rates and inflation levels through a regime-dependent approach using observed provincial data from a balanced panel.results: the results of the threshold model estimation indicated that the effect of economic growth on the household hme ratio was significantly negative in the low growth regime and negatively insignificant in the high growth regime. furthermore, an increase in the gini coefficient alongside an increase in income inequality increased the level of household hme, and provinces with higher levels of inequality also had higher hme. the effect of inflation on the household hme ratio was a regime-dependent effect; in provinces experiencing low inflation, the effect of inflation on the household hme ratio was negative and insignificant.conclusion: provinces exhibiting elevated gini coefficients require more attention in health and treatment to maintain household welfare levels in these areas. additionally, provinces experiencing an economic growth rate below the estimated threshold level, as well as those with an inflation rate exceeding the estimated threshold level, require more budget support to sustain the level of household health and treatment. this, in turn, is essential for preserving the level of social welfare, and the country's health and treatment budget allocation policies need to be reviewed in light of these points.