>
Fa   |   Ar   |   En
   مهارت های حل مسئله دانشجویان پرستاری و عوامل مرتبط با آن  
   
نویسنده فیضی کنجینی لیلی ,فداکار سوقه ریحانه ,چهرزاد مینومیترا ,کاظم نژاد لیلی احسان
منبع Journal Of Holistic Nursing And Midwifery - 1395 - دوره : 26 - شماره : 3 - صفحه:86 -95
چکیده    ﻣﻘﺪﻣﻪ: ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﯾﮏ ﻣﻬﺎرت اﺳﺎﺳﯽ ﺑﺮای زﻧﺪﮔﯽ در ﻋﺼﺮ ﺣﺎﺿﺮ اﺳﺖ. ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ داﻧﺶ ﺟﺰء رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻣﻮرد اﻧﺘﻈﺎر داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﭘﺮﺳﺘﺎری اﺳﺖ و ﯾﺎدﮔﯿﺮی اﯾﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ از دوران داﻧﺸﺠﻮﯾﯽ آﻏﺎز ﮔﺮدﻧﺪ. ﻫﺪف: ﻫﺪف از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ آن در داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ﭘﺮﺳﺘﺎری داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﮑﯽ ﮔﯿﻼن ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. روشﮐﺎر: اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪای ﻣﻘﻄﻌﯽ از ﻧﻮع ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ- ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در آن ﮐﻠﯿﻪ داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ﭘﺮﺳﺘﺎری داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﮑﯽ ﮔﯿﻼن (456 ﻧﻔﺮ) ﮐﻪ در داﻧﺸﮑﺪهﻫﺎی ﭘﺮﺳﺘﺎری و ﻣﺎﻣﺎﯾﯽ ﺷﻬﯿﺪ ﺑﻬﺸﺘﯽ رﺷﺖ (317 ﻧﻔﺮ) و ﺷﺮق ﮔﯿﻼن (139ﻧﻔﺮ) ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﺑﻮده و ﻃﺒﻖ ﻣﻌﯿﺎر ورود ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﻣﻬﻤﺎن ﯾﺎ اﻧﺘﻘﺎﻟﯽ ﻧﺒﻮدﻧﺪ، ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. در ﻧﻬﺎﯾﺖ، 404 ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﻓﺮم رﺿﺎﯾﺘﻨﺎﻣﻪ ﮐﺘﺒﯽ وارد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺪﻧﺪ. ﺑﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﮐﻼسﻫﺎی درس و ﻣﺤﯿﻂﻫﺎی ﮐﺎرآﻣﻮزی ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ، از واﺣﺪﻫﺎی ﻣﻮرد ﭘﮋوﻫﺶ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺷﺪ ﻃﯽ ﻣﺪت ﺑﯿﺴﺖ دﻗﯿﻘﻪ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﺗﺤﻘﯿﻖ را ﺗﮑﻤﯿﻞ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. اﺑﺰار ﮔﺮدآوری اﻃﻼﻋﺎت (ﺑﺎ ﮐﺴﺐ اﺟﺎزه از ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه اﺻﻠﯽ)، ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ دو ﻗﺴﻤﺖ ﺑﻮد. ﺑﺨﺶ اول اﺑﺰار ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ psi) heppner & petersen problem solving inventory) ﺷﺎﻣﻞ 32 ﻋﺒﺎرت ﺑﻮد. ﭘﺎﺳﺦ اﯾﻦ ﻋﺒﺎرات در ﻣﻘﯿﺎس 6 ﺣﺎﻟﺘﯽ ﻟﯿﮑﺮت ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺷﺪه و از 1 (ﮐﺎﻣﻼً ﻣﻮاﻓﻘﻢ) ﺗﺎ 6 (ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺨﺎﻟﻔﻢ) ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ. ﺣﺪاﻗﻞ ﻧﻤﺮه ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ 32 و ﺣﺪاﮐﺜﺮ آن 192 اﺳﺖ و ﻧﻤﺮه ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺑﺎﻻﺗﺮ در ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. اﯾﻦ اﺑﺰار ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻪ ﻣﺆﻟﻔﻪ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﺧﻮد در ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ، ﺷﯿﻮه اﺟﺘﻨﺎب- ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺨﺼﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺨﺶ دوم ﺷﺎﻣﻞ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﺧﻮد ﺷﺎﻣﻞ دو ﺑﺨﺶ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮدی و ﻋﻮاﻣﻞ آﻣﻮزﺷﯽ ﺑﻮد. ﺟﻬﺖ ﺗﻌﯿﯿﻦ رواﯾﯽ اﺑﺰاردر اﺧﺘﯿﺎر 13 ﻧﻔﺮ از اﻋﻀﺎی ﻫﯿﺌﺖ ﻋﻠﻤﯽ ﻗﺮار داده ﺷﺪ. ﺿﺮﯾﺐ رواﯾﯽ ﻣﺤﺘﻮی ﺑﺮای ﮐﻠﯿﻪ ﻋﺒﺎرات اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ، ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 1 و ﺷﺎﺧﺺ رواﯾﯽ ﻣﺤﺘﻮی ﺑﯿﻦ 0/7 ﺗﺎ 1 ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪ.ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺠﺎﻧﺲ دروﻧﯽ از ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺿﺮﯾﺐ آﻟﻔﺎﮐﺮوﻧﺒﺎخ و ﺑﺎزآزﻣﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ده روز اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪ. در ﯾﮏ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﯽ20 ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ در اﺧﺘﯿﺎر 20 ﻧﻔﺮ از داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ﭘﺮﺳﺘﺎری ﻗﺮار داده ﺷﺪ. ﺟﻬﺖ آزﻣﻮن ﻣﺠﺪد، ﭘﺲ از ده روز ﻫﻤﺎن اﺑﺰار در اﺧﺘﯿﺎر ﻫﻤﺎن 20 داﻧﺸﺠﻮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﺿﺮﯾﺐ آﻟﻔﺎﮐﺮوﻧﺒﺎخ، ﺗﺠﺎﻧﺲ دروﻧﯽ اﺑﺰار را ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺸﺎن داد: (ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﮐﻞ 0/80= α، ﺑﻌﺪ ﺷﯿﻮه اﺟﺘﻨﺎب- ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ: 0/81=α ، ﺑﻌﺪ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﺧﻮد در ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ: 0/71=α، ﺑﻌﺪ ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺨﺼﯽ: 0/78=α) و ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ دروﻧﯽ، ﺑﺮای اﯾﻦ اﺑﺰار و ﻫﺮ ﯾﮏ از اﺑﻌﺎد آن ﺑﯿﻦ 0/82-0/97 ﺑﻮده ﮐﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﭘﺎﯾﺎﯾﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺑﺰار ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺟﻬﺖ ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ دادهﻫﺎ ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی آﻣﺎر ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ (ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﯿﺎر) و آزﻣﻮنﻫﺎی آﻣﺎر اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﯽ (ﻣﺮﺑﻊ ﮐﺎی، ﮐﺮوﺳﮑﺎل واﻟﯿﺲ، ﻣﻦ وﯾﺘﻨﯽ، ﺿﺮﯾﺐ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ اﺳﭙﯿﺮﻣﻦ و رﮔﺮﺳﯿﻮن ﻟﻮﺟﺴﺘﯿﮏ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ) ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و 0/05>p ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﻄﺢ ﻣﻌﻨﯽداری آزﻣﻮنﻫﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ. ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻪ روش (back ward step wise (lr وارد ﻣﺪل رﮔﺮﺳﯿﻮﻧﯽ ﮔﺮدﯾﺪﻧﺪ (ﺷﺮط ورود ﺑﻪ ﻣﺪل و ﺧﺮوج از ان ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ 0/05: removal : 0/1 ،entry). در اﯾﻦ ﻣﺪل، ﻣﺘﻐﯿﺮ ﭘﺎﺳﺦ، ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻤﺮه ﺻﻔﺮ ﺟﻬﺖ ﻧﻤﺮه ی ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ و 1 ﺟﻬﺖ ﻧﻤﺮه ی ﻣﺴﺎوی و ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﻮرد ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﻧﺘﺎﯾﺞ: در اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺳﻨﯽ داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن 21/35±2/75 ﺳﺎل ﺑﻮد و اﮐﺜﺮﯾﺖ داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﻣﺆﻧﺚ (60/6%)، ﻣﺠﺮد (91/1 %)، ﺑﻮﻣﯽ (81/1 %) ﺑﻮدﻧﺪ. 48/1 درﺻﺪ از آﻧﺎن ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ. ﺗﺤﺼﯿﻼت ﭘﺪران 41 درﺻﺪ و ﺗﺤﺼﯿﻼت ﻣﺎدران 41/8 درﺻﺪ از آﻧﺎن دﯾﭙﻠﻢ ﺑﻮد. درآﻣﺪ 51/4 درﺻﺪ آﻧﺎن ﺑﯿﻦ 500 ﻫﺰار ﺗﺎ ﯾﮏ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺗﻮﻣﺎن ﺑﻮد. 94/3 درﺻﺪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﺼﺮف ﺳﯿﮕﺎر و 98 درﺻﺪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﺼﺮف اﻟﮑﻞ ﯾﺎ ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ. 44/6 درﺻﺪ از داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺧﻮد را در ﺣﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﮑﻼت ﻣﻮﻓﻖ ﻣﯽداﻧﺴﺘﻨﺪ. اﮐﺜﺮﯾﺖ آﻧﺎن (63/6%)، ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻞ، از ﺧﺎﻧﻮاده درﺧﻮاﺳﺖ ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ و اﮐﺜﺮﯾﺖ آﻧﺎن رﻓﺘﺎر واﻟﺪﯾﻦ ﺧﻮد را دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﮏ ارزﯾﺎﺑﯽ ﻧﻤﻮدﻧﺪ (73/8% رفتار پدر و 70/4% رفتار مادر). 82/5 درصد، نمره قبولی در تحصیلات دانشگاهی داشتند. 81/3 درصد از نمونه ها در کلاس های مهارت زندگی شرکت نکرده بودند. 52/5 درﺻﺪ ﻣﯿﺰان ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ ﺧﻮد را در اﻣﺮ ﺗﺤﺼﯿﻞ در ﺳﻄﺢ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﯽ داﻧﺴﺘﻨﺪ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﮐﻞ ﻧﻤﺮات ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 91/45±20/90 (داﻣﻨﻪ ﻧﻤﺮه ﺑﯿﻦ 32 ﺗﺎ 192) ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻤﺮه ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ در داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن، ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮ از ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﮐﻞ ﻧﻤﺮات ﺑﻌﺪ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﺧﻮد در ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 30/27±6/92 (داﻣﻨﻪ ﻧﻤﺮه 66-11) ، ﺑﻌﺪ ﺷﯿﻮه اﺟﺘﻨﺎب- ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 44/12±12/28 (داﻣﻨﻪ ﻧﻤﺮه ﺑﯿﻦ 16-96) و ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﮐﻞ ﻧﻤﺮات ﺑﻌﺪ ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺨﺼﯽ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ 17/06±5/53 (داﻣﻨﻪ ﻧﻤﺮه ﺑﯿﻦ 5-30) ﺑﻮد. ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻤﺮه داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن در اﺑﻌﺎد اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﺧﻮد در ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ و ﺷﯿﻮه اﺟﺘﻨﺎب- ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ و در ﺑﻌﺪ ﮐﻨﺘﺮل ﺷﺨﺼﯽ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ از ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ و ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺑﺮرﺳﯽ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮدی- اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و آﻣﻮزﺷﯽ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺪل رﮔﺮﺳﯿﻮن ﻟﻮﺟﺴﺘﯿﮏ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ، ﺗﻌﺪاد ﺧﻮاﻫﺮ و ﺑﺮادر (0/019=or=0/85 ،p)، ﺳﻄﺢ ﺗﺤﺼﯿﻼت ﻣﺎدر(0/026=or=0/74 ،p)، ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ در ﺣﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﮑﻼت (0/0001=or=1/95 ،p)، ارزﯾﺎﺑﯽ ﻧﻮع رﻓﺘﺎر ﻣﺎدر (0/011=or= 2/01،p)، داﻧﺸﮑﺪه ﻣﺤﻞ ﺗﺤﺼﯿﻞ (0/024=or=1/76 ،p)، رﺿﺎﯾﺖ از رﺷﺘﻪ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ (0/006=or=1/44 ،p) و ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ در ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺣﺮﻓﻪ ای و ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ(0/03=or=1/48 ،p) از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮی: در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﭘﺮﺳﺘﺎری، از ﺳﻄﺢ ﻣﻄﻠﻮﺑﯽ از ﻣﻬﺎرت ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ. ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﯾﺎدﮔﯿﺮی ﻫﺴﺘﻨﺪ. از اﯾﻦ رو ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻃﻮﻟﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮات آﻣﻮزش داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ در ﺳﻄﺢ ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ در داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن اﻧﺠﺎم ﺷﻮد.
کلیدواژه ﺣﻞ ﻣﺴﺌﻠﻪ، ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی، داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﭘﺮﺳﺘﺎری
آدرس دانشگاه علوم پزشکی تهران, مرکز آموزش و پژوهش بیماری های پوست و جذام, گروه پرستاری, ایران, دانشگاه علوم پزشکی گیلان, دانشکده پرستاری و مامایی, گروه پرستاری, ایران, دانشگاه علوم پزشکی گیلان, مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشکده پرستاری و مامایی, گروه پرستاری(کودکان), ایران, دانشگاه علوم پزشکی گیلان, مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر برسلامت، دانشکده پرستاری و مامایی, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved