امکان‌سنجی فقهی تطبیق معدن‌کاوی «رمزینه‌ارز» با مشخصه‌های عمل حقوقی سفیهانه

معدن‌کاوی یا استخراج رمزینه‌ارز، اتفاقی نوین حوزه اقتصاد در سطح جهان است که همچون دیگر پدیده‌های نوظهور باید به‌منظور روشن شدن تکلیف افراد جامعه اسلامی در مواجهه با آن، همخوانی داشتن یا نداشتن این پدیده با ملاک‌های شرع مورد بررسی قرار گیرد. استقبال روزافزون مردم و دولت‌ها از استخراج رمزینه‌ارز و به‌کارگیری ارز یادشده در مبادلات، ضرورت پرداختن به آن را دوچندان می‌کند. یکی از چالش‌های موجود بر سر راه مشروعیت عملیات استخراج، سفیهانه و غیرعقلایی بودن آن است که به اعتقاد گروهی از فقها منجر به بی‌اعتباری عمل یادشده می‌شود. واضح است که در این صورت، آنچه در پایان نصیب فرد استخراج‌کننده می‌شود نامشروع و مصداق اکل مال به باطل خواهد بود. بر همین اساس، پرسش اصلی جستار حاضر آن است که آیا می‌توان استخراج رمزینه‌ارزها را مصداق عمل حقوقی سفیهانه و درنتیجه نامشروع دانست یا خیر؟ این پژوهش ضمن آنکه جعاله عام را نزدیک‌ترین عنوانی می‌داند که می‌توان عملیات استخراج را با آن منطبق ساخت، با روش توصیفی-تحلیلی به این نتایج دست یافته است که عوامل تحقق سفاهت -که در کلام فقها ذکر شده و در جعاله نیز قابل‌طرح است، همچون «منفعت عقلایی نداشتن عمل» و «معلوم نبودن جُعل»- بر عملیات استخراج قابل‌تطبیق نیست. به‌علاوه، صرف‌نظر از آنکه ماهیت فقهی این عملیات چیست، به‌طور اساسی وقتی عقلای جهان به شکل گسترده به پدیده‌ای اقبال نشان می‌دهند و حتی خود در آن ورود پیدا می‌کنند، نمی‌توان چنین رفتاری را سفیهانه محسوب کرد؛ بنابراین تمسک کردن به سفیهانه بودن فرایند معدن‌کاوی برای بیان عدم مشروعیت آن صحیح نیست.

a jurisprudential feasibility study on classifying cryptocurrency mining as a legally foolish act

cryptocurrency mining is a new phenomenon in the global economy. like other emerging issues, it must be examined in terms of its compatibility with islamic legal standards to determine its legitimacy for individuals in an islamic society. the growing public and governmental interest in mining and using cryptocurrencies in transactions makes it all the more necessary to address the topic. one major challenge regarding the legitimacy of mining operations is the view held by some jurists that it is foolish or irrational behavior, which would render the activity invalid. if so, any resulting gain for the miner would be deemed illegitimate and considered an instance of eating wealth wrongfully. accordingly, the main question of this study is whether cryptocurrency mining can be considered a foolish legal act and thus impermissible. this study argues that general ja‘ala (a type of unilateral contract promising compensation for completing a task) is the closest legal category applicable to mining operations. using a descriptive-analytical method, the study concludes that the elements constituting foolishness—as cited by jurists and potentially applicable to ja‘ala—such as lack of rational benefit in the act and uncertainty about the compensation—do not apply to mining operations. furthermore, regardless of the legal classification of mining, when rational individuals around the world embrace and engage in a phenomenon on a large scale, such behavior cannot be deemed foolish. therefore, arguing that mining is illegitimate based on claims of foolishness is not valid.